Türkiye’de, üniversite sınavının 100 yıllık tarihçesi var. İlk üniversite sınavı 1926’da, son üniversite sınavı da geçtiğimiz pazar günü yapıldı. MEB’e bağlı Test ve Araştırma Merkezi, 1953’te kurularak, ortak sınav yapılmasının ilk adımı atıldı. Sınavları yapan kuruluşa; 1960’ta Üniversitelerarası Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÜSYM), 1980’de ÖSYM adı verildi. Üniversite sınavını yapanlar ve üniversite sınavının adı yıllar içinde ÜKS, ÜSS, ÖSS, ÖYS, YKS diye değişse de sınavı kazanan ve kaybeden gençlerin mağduriyetleri hiç değişmedi. Zenginsever AKP, özel okulların hormonlu OBP puanlarına yıllardır göz yumarak, sınav başlamadan devlet okullarında okuyan öğrencileri mağdur ediyor. Üniversiteye yerleşme önceliği zenginin çocuğuna verilip, yoksul gençlere bedel ödetiliyor.
54 MİLYONU ELENDİ
Ülkemizde, 1980-2026 yılları arasındaki 46 yılda yapılan üniversite sınavlarına, Türkiye nüfusuna yakın tam 78 milyon 738 bin 735 genç girdi. Gençlerin 24 milyon 528 bini üniversitelere yerleşti. İsveç nüfusunun 5 katı ve Yunanistan nüfusunun 5.5 katı, 54 milyon 20 bin 725 gencimiz üniversite sınavında elenip, kenara atıldı. Dünyadaki 234 ülkeden 207’sinin nüfusundan fazla sayıdaki Türk genci, çarpık sınav sistemine kurban edildi. Üniversite sayısını 208’e çıkarmakla övünen AKP, sıfır hatta eksi netle üniversitelere öğrenci alınmasının önünü önce açıp, sonra çark etti. Üniversite mezunlarında yüzde 24.9’a çıkan işsizlikle baş edemeyen iktidar, son 5 yıldır üniversite kontenjanlarını düşürüyor. 15 yıl önce YKS’ye giren adayların yüzde 50.4’ü üniversitelere yerleştirilirken, şimdi bu oran 30.4’e geriledi. Sınava giren her 100 adaydan 69.6’sı eleniyor.
ÖSYM: ALTINA ETSİN!
Sınavda soruların çalınmasından tutun da gençlerin geleceğinin çalınmasına kadar üniversite sınavlarında sayısız skandal yaşandı. 2026 YKS sonunda, Türkiye’nin dört bir yanından ÖSYM’ye binlerce şikayet yağdı. Skandalın adresi bu kez Adana! Hayır! Saniyelerle okul kapısı yüzüne kapatılıp, sınava alınmayan kız çocuğu değil konumuz. Konumuz, Çukurova Mehmet Özöncel Anadolu Lisesi 12 nolu salonda yapılan Temel Yeterlilik Testi’nde (TYT) yaşananlar. Sınavın 10. dakikasında arka sıralarda oturan bir erkek öğrenci gözetmene, “Acil tuvalete gitmeliyim” dedi. Kemal Sunal filmlerini aratmayan trajikomik süreç böyle başladı. Sınıf gözetmeni, kat sorumlusuna, o da bina sorumlusuna sordu. Bina sorumlusu, ilçe sorumlusuna, ilçe sorumlusu il sorumlusuna, o da bölge sorumlusuna derken Ankara’daki ÖSYM merkezine ulaşıldı. ‘Çocuğu tuvalete götürelim mi?’ sorusuna ÖSYM, “Hayır!” dedi.
SINAVLARI BÖLÜNDÜ
2026 YKS’ye giren 2.4 milyon adaydan biri olan lise öğrencisi, Adana-Ankara hattında telefon zinciri sürerken sınav salona büyük tuvaletini yaptı. Sınavın başlama saatinin üzerinden 55 dakika ve çocuğun yardım çığlığının üzerinden 45 dakika geçmişti. Kötü koku, 20 adayın olduğu sınav salonuyla aynı kattaki 20’ye yakın dersliğe yayıldı. Adaylar, burnunu tuttu, olmadı. Camlar açıldı, yetmedi. Gözetmen öğretmen, “Temizlik görevlileri birazdan sınıfa gelecek. Ek süre verilecek” dedi. Kötü kokular içinde sınav sürerken, hademe Ayşe Teyze ve ekibi hışımla sınıfa girdi. Altına kaçıran öğrencinin oturduğu sıranın altını çamaşır suyuyla silse de telefon zincirinin sürdüğü 1 saat boyunca müdahale edilmeyen b..’un kokusu sınıfa sinmişti. Adaylara 5 dakika ek süre verileceği söylense de gençlerin geleceğini belirleyen sınav artık bölünmüştü.
BEN BÖYLE SINAVIN!
ÖSYM’ye şikayet eden 18 yaşındaki kız öğrenci, “Sınıftaki koku dayanılmaz seviyedeydi. Sınavdan uzaklaştım. Dikkatimi sorulara veremedim. Ne kadar çabalasam da sınava bir daha motive olamadım. Psikolojik olarak çok olumsuz etkilendim. Gözetmenler, 5 dakika ek süre verse de olay bize en az 1 saat kaybettirdi. Hayatımı doğrudan etkileyen bu sıra dışı durumu değerlendirip mağduriyetimin giderin” dedi. Üniversite sınavlarında tuvalet yasağını 15 yıl önce, ÖSYM getirdi. Sınavda, ‘İlk 90 dakika ve son 15 dakika salondan çıkmak yasak’ kuralını da ÖSYM koydu. 19 yaşında genç bir delikanlı altına yapsa da ilk 90 dakika dolmadığı için salondan çıkamadı. Üniversite sınavı sonunda soruları zor bulan gençler, “Ben böyle sınavın içine edeyim” diyerek, tepki gösterdi. Üniversite sınavlarındaki saçmalıklar; insan haklarının, sınavın ve gençlerin gelecek hayallerinin içine etti. Üniversite sınavında adaylara şeker, kalem derken, bebek bezi de dağıtılırsa şaşırmayın!