Biliyor musunuz? Dünyanın ilk müzesi de MÖ 530 yılında bizim Anadolu topraklarında Babil Kralı’nın kızı Prenses Nanna adına açıldı. Gerçi Nanna Müzesi, halka açık değildi. Çoğunluğu dinsel ağırlıklı eserler, heykel ve heykelcikler, kil tabletler, eski uygarlıkları temsil eden buluntular ilk kez açıklayıcı etiketleriyle bir mekanda toplandı. Onun için dünyanın ilk müzesi sayılıyor.
★★★
Modern müzecilik de zaten insanoğlunun uygarlık kalıntılarını sınıflandırarak, etiketleyerek gelişti. Bugün dünyada 104 bin müze var. İşte bu 104 bin müzeye gelecek yıl açılacak Tayyip Erdoğan Müzesi de eklenecek. İktidarı destekleyen gazetelerde okudum; “Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a, siyasete başladığı ilk günden bu yana, hediye edilen 647 parça” bu müzede sergilenecek.
★★★
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed, Tayyip Erdoğan Cumhurbaşkanı olduğunda 2018’de “çok pahalı Boeing 747-8 tipi özel uçağı” hediye etmişti. Bu uçak da Müze’de sergilenecek mi? Sergilenmeyecekmiş.
Çünkü o uçak “kişiye hediye statüsünde” değil “Ülkeye (Türkiye’ye) hediye kategorisine” alınmış.
★★★
Merak ettim, araştırdım. Müze, Kasımpaşa’da uzun yıllar Kuzey Deniz Saha Komutanlığı tarafından kullanılan tarihi Divanhane binasında kuruluyor. Bu bina Milli Savunma Bakanlığı’na aitmiş. Cumhurbaşkanlığı’na devredilmiş. Milli Saraylar Başkanlığı’na geçirilmiş. Şimdi de yaklaşık 30 bin metrekarelik alan üzerinde müze kompleksine dönüştürülüyor.
Müze kaça mal olacak?
Parasını kim ödeyecek?
Henüz açık bir bilgi yok.
Çünkü vakfı kuranlar ve müzenin ismini belirleyenler, giderleri karşılayacak bir akar, bir gelir, bir hayrat göstermemişler.
★★★
Divanhane Binası’nı müze olarak “Teşhir Tanzimi ve Uygulama 2. Etap ihalesi 125 milyon lira teklif veren bir firmaya verildi” ama binanın dönüşümü, restorasyon, altyapı, çevre düzenlemesi, diğer harcamaların tamamı kaça çıkacak? Yani biz vatandaşlar bu müzeyi gezmeye gittiğimizde kaç milyon ya da milyar TL kamu parası harcanarak yapılmış bir müzenin ziyaretçileri olacağız? Bu konu Büyük Millet Meclisi’nde de muhalefet milletvekillerince dile getirildi ama güvenilir bir kaynaktan güvenilir bir bilgi henüz açıklanmadı.
★★★
Dünyada ünlü politikacı ve devlet adamlarına verilmiş hediyelerin sergilendiği müzeler çok sayıda var. Ancak Tayyip Erdoğan Müzesi, “yaşayan liderin adıyla kurulmuş ve onun siyasi kariyeri boyunca kendisine verilmiş hediyeler merkezli özel bir müze” olacak.
Bu açıdan Dünya’da ilk!
★★★
Tamam da bu müze kimin parasıyla yapılıyor? Devletin mi yoksa müzenin kurulması kararını alan Recep Tayyip Erdoğan Vakfı’nın parasıyla mı? Bu vakıf 2023 yılında; Erdoğan’ın oğlu ve kızlarının da içinde yer aldığı 7 kurucu tarafından kurulmuş. Özel bir vakıf ve ilk kuruluş mal varlığı sadece 120 bin TL. Sadece 4 asgari ücretli maaşı. Vakfın halkı aydınlatacak düzenli gelir-gider tablolarına ulaşmak mümkün değil. Vakfılar Genel Müdürlüğü, elinde varsa Tayyip Erdoğan Vakfı’nın 2023-2024-2025 yılı tablolarını açıklasa “çağdaş şeffaf yönetim ilkesi” açısından çok iyi olur.
★★★
Vakfın, kamu malı Kasımpaşa’daki Divanhane binasının restorasyon ve müze binasına dönüştürülmesini 125.000.000 (125 milyon) TL’ye ihale eden kurum Milli Saraylar Başkanlığı.
Vakfı kişiler kurmuş.
Harcamalar kamudan.
Bu nasıl açıklanacak?
Müze binası devletin ve tüm harcamayı da devlet kurumları yapıyor ama müzeyi kurma amacı ve müzenin adı Tayyip Erdoğan Vakfı’na ait.
★★★
Bu yapısıyla özel bir vakıf, müze yapma kararı alıyor. Kamu (devlet) bina tahsis ediyor. Kamu bütçesinden milyonlar harcanıyor. Kamu kurumları binayı yenilime ihalesi yapıyor ama mülkiyet, yönetim, gelir ve karar mekanizmaları özel vakıfta kalıyor.
Bu ne müzelik iştir?
★★★
Ben yine de Tayyip Erdoğan Müzesi açılır açılmaz ilk gidip gezmek isteyenlerden biri olacağım. Ama aklımda şu 10 soru hep duracak:
1- Bina kimin mülkiyetinde?
2- Bina vakfa mı tahsis edildi yoksa kamu mülkü olarak mı kaldı?
3- Restorasyon parasını niçin devlet ödüyor?
4- Müzenin işletme giderlerini kim karşılayacak?
5- Müzenin giriş gelirleri kime ait olacak?
6- Sergilenecek hediyelerin (647 parça) hukuki mülkiyeti, kime ait?
7- Vakıf kamu kaynaklarından ne kadar yararlanıyor?
8- Vakıf bu kaynaklar karışlığında kamuya hangi hizmeti veriyor?
9- Vakıf hesapları kim tarafından ve ne ölçüde denetleniyor?
10- Vakıf kapatılırsa bina ve kamu tarafından yapılan yatırımların sonu ne olacak?
Ağız tadıyla gezelim.
Sorularıma cevap isterim.
Siz de isteyin.
Harcanan para sizin vergilerinizden toplanıyor.
Binayı Musevi banker devlete bağışlamıştı
Doğan Kasadolu belgeleri gönderdi. Tayyip Erdoğan Müzesi’nin açılacağı binayı devlete Osmanlı döneminde Musevi banker Comondo bağışlamıştı. Ailesinin yalısıydı ve bu bina uzun yıllar askeri bina olarak hizmet verdi. Comondo aslında Osmanlı Devleti’ne borç veren bir bankerdi. Tarihi kayıtlarda “Osmanlı’nın Bankeri” olarak geçiyor. Kendisine “Üstat Azam Comondo” ünvanı verildi ve Mecidiye nişanı ile ödüllendirildi. Osmanlı’nın yerli bankerlerden aldığı borç yetersiz kalıp dış bankerlere de yönelince Comondo küstü ve Fransa’ya göç etti. Ancak vasiyeti üzerine ölünce cenazesi Türkiye’ye getirildi ve devlet töreni ile Hasköy Mezarlığı’na gömüldü.