Tam 80 yılda bir yaşanıyor: Geri sayım başladı
Yaklaşık 3 bin ışık yılı uzakta bulunan ve 80 yıllık döngüsüyle dikkat çeken yıldız sistemi, yeniden patlamaya hazırlanıyor. Astronomların yakından takip ettiği olay gerçekleştiğinde yıldız, kısa süreliğine çıplak gözle görülebilecek kadar parlak olacak.
Dünya'dan yaklaşık 3 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan Alev Yıldızı'nın, yaklaşık 80 yıllık döngüsünün ardından yeniden patlaması bekleniyor. Astronomlar, gerçekleşeceği konusunda emin oldukları patlamanın kesin tarihini ise henüz belirleyemiyor.
Bilimsel adı T Coronae Borealis (T CrB) olan Alev Yıldızı, beyaz cüce ve kırmızı devden oluşan ikili bir yıldız sistemi. Kırmızı devden sürekli hidrojen bakımından zengin gaz çeken beyaz cücenin yüzeyinde biriken madde, belirli bir sıcaklık ve basınca ulaştığında güçlü bir termonükleer patlamaya neden oluyor. Tekrarlayan nova olarak adlandırılan bu olayda beyaz cüce yok olmuyor ve süreç zamanla yeniden yaşanıyor.
Tarihsel kayıtlara göre sistem, 1866 ve 1946 yıllarında büyük patlamalar gerçekleştirdi. Yaklaşık 80 yıllık aralıklarla meydana gelen bu olaylar nedeniyle 2026 yılında yeni bir patlama yaşanması bekleniyor ancak geçmişteki döngüler, patlamanın kesin zamanını hesaplamak için yeterli olmuyor.
PATLAMANIN TARİHİ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR
Space.com'a konuşan Louisiana Eyalet Üniversitesi'nden astronom Bradley Schaefer, patlamanın yakın zamanda gerçekleşeceği konusunda bilim insanlarının emin olduğunu ancak kesin bir tarih verilemediğini belirtti. Schaefer, beyaz cücenin yüzeyinde biriken gazın hızının ve patlamayı başlatacak kritik madde miktarının tam olarak ölçülemediğini ifade etti.
Yıldız sisteminde daha önce yaşanan parlaklık değişimleri, patlamanın 2024 yılında gerçekleşebileceği yönündeki tahminleri artırmıştı. Ancak beklenen olay yaşanmadı.
NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi Astropartikül Fiziği Laboratuvarı Başkanı Elizabeth Hays ise patlamanın önümüzdeki birkaç yıl içinde gerçekleşmesinin muhtemel olduğunu, 2030 yılına kadar yaşanmamasının kendisini şaşırtacağını söyledi.
ÇIPLAK GÖZLE GÖRÜLEBİLECEK KADAR PARLAYACAK
Normal şartlarda yaklaşık +10 kadir parlaklığa sahip olduğu için teleskop olmadan görülemeyen Alev Yıldızı'nın, patlama sırasında yaklaşık +1,7 kadir parlaklığa ulaşması bekleniyor. Bu seviyede Kutup Yıldızı'ndan daha parlak hale gelecek sistem, Kuzey Tacı takımyıldızında yeni bir yıldız ortaya çıkmış gibi görünecek.
Patlamanın ardından parlaklığın birkaç gün içinde çıplak gözle görülemeyecek seviyeye düşeceği, yaklaşık bir hafta içinde ise dürbünle gözlemlenmesinin zorlaşacağı tahmin ediliyor. Buna karşılık radyo, X-ışını ve gama ışını gibi farklı dalga boylarında patlamanın etkileri aylar, hatta yıllar boyunca izlenebilecek.
KUZEY YARIM KÜRE'DEN GÖZLEMLENEBİLECEK
Alev Yıldızı, Boötes ve Herkül takımyıldızları arasında bulunan Kuzey Tacı takımyıldızında yer alıyor. Kuzey Yarım Küre'deki gözlemciler, çevresindeki parlak yıldızları referans alarak bu bölgeyi bulabiliyor.
Astronomlar, patlama gerçekleştiğinde yıldız sistemini farklı dalga boylarında inceleyerek beyaz cüceden dışarı atılan maddelerin çevresindeki gazla etkileşimini takip etmeyi planlıyor. Dünya'dan yaklaşık 3 bin ışık yılı uzakta bulunan patlamanın gezegenimiz için bilinen bir tehlike oluşturmadığı belirtildi.