TRT’nin 2025 Faaliyet Raporu yayımlandı. Toplam 901 sayfalık raporu görünce içinde bol veri vardır diye okumaya başladım. Genel müdürün mesajı, dünyada medya, trendler, TRT’nin organizasyon yapısı, onlarca yurt dışı temsilcilikleri filan derken yayınlardan, dizilerden, belgesellerden fotoğraf kareleri ile doldurulmuş bir tanıtım bülteni çıktı karşıma.
Kafamdaki sorular şunlardı:
- TRT kullandığımız otomobillerden, satın alınan televizyon, radyo, cep telefonu, bilgisayar, tablet ve daha pek çok üründen ne kadar bandrol ücreti tahsil etti?
- Bir yılda ne kadar reklam geliri elde etti?
- Bandrol geliri zengini TRT bu paraları nerede değerlendirdi? Faize mi yatırdı, Devlet tahvili mi aldı?
- İç ve dış yapımlara ne kadar para harcadı?
- Onlarca dış temsilciliğin maliyeti nedir?
- Onlarca kanalın fayda maliyet analizi yapıldı mı?
- En önemlisi ise tarafsız, bağımsız kamu yayıncılığı ilkesine ne kadar sadık kalındı?
TRT’nin kağıt atık miktarını biliyoruz ama bandrol tutarını bilemiyoruz
Veri karartmada güzel bir taktiktir. Önemsiz verileri çok ayrıntılı verirken önemli verileri ya hiç vermez ya da etrafından dolanarak veriyormuş gibi yaparsınız. TRT raporunda 2025 yılı boyunca tekrar kullanıma kazandırılan kağıt ve karton atık miktarının 140 bin 793 kilogram olduğu bilgisine ulaşıyoruz. Atık pil, tekstil atığı, plastik atık, karışık metal ambalaj atığı, cam atık, ahşap atık, bitkisel atık yağ, organik atık miktarları kilogram bazında hesaplanmış ve raporda yer almış. Ne güzel değil mi? Biraz daha uğraşsalar gramına kadar istatistik verecekler.
Ama aynı raporda aldığımız pek çok ürünle birlikte zorla ödemek zorunda olduğumuz bir nevi vergi olan TRT bandrol tutarlarına ilişkin tek bir veri yok. Taşıtlardan, televizyondan, bilgisayardan kaçar lira bandrol tahsil edildi gibi ayrıntıdan vazgeçtik. Bir yılda toplanan toplam bandrol ücreti verisi bile yok. Reklam geliri tutarları yok. Faize yatan paradan ne kadar gelir elde edildi? Yok. Ama atık kağıt miktarı kilosuna kadar var.
Raporun insan kaynağı bölümünde TRT’de kaç çalışan var görürüz zannediyorsanız yanılıyorsunuz. Çalışanların yaş ortalaması, eğitim durumu, cinsiyet dağılımı var ama sayısı yok. Hatta yıl içinde 579 öğrencinin TRT’de staj yaptığı bilgisi var ama toplam çalışan sayısı yok. İşe yaramayan veya çok da önemli olmayan verileri doldur önemli verileri hiç verme. Faaliyet Raporu’nu hazırlayan milletin aklıyla dalga geçen ‘zeki insan!’ kim gerçekten merak ettim.
Faaliyet Raporu isimli 901 sayfalık bu belgede, Finansal Durum başlığı ile yer alan bilgiler her biri yarım sayfa yer kaplayan topu topu üç sayfaya konulmuş. Önceki yıllara göre veriler daha da karartılmış. Ayrıntılara yer verilmemiş.
Beyler, burası geri dönüşüm tesisi değil! Milletin vergileriyle finanse edilen kamu yayıncılığı yapmakla yükümlü ve görevli bir kurum. Faaliyet Raporu’nda bizlerden vergi benzeri yükümlülük olan bandrol bedeli olarak ne kadar topladığınızın, bunları nerelere harcadığınızın hesabını vermek zorundasınız.
Bizim çağrımız nafile. Kaç yıldır benzer çağrılar yapıyoruz. Her yıl mali veriler daha da daraltılıyor, karartılıyor.
Bandrol ve TRT payına 12.5 milyar dolar
Baktım TRT Faaliyet Raporu’nda aradığım verileri bulamıyorum. Ben de oturup arşive indim. Elimdeki eski raporları ve verileri topladım. Rapordaki bölük pörçük verilerden hareketle bir tür veri madenciliği çalışması yaparak TRT’nin 22 yıllık finansal röntgeni ana hatlarıyla çektim. Aşağıda sizlerle paylaşıyorum.
Evet 22 yılda bir tür vergi olan TRT bandrol bedeli ve TRT payı olarak ödediğimiz tutarları buldum. Bunları her yıl ilgili ortalama dolar kuru ile dolar bazında tekrar hesapladım. Böylece 22 yılda ödediğimiz TRT vergileri toplamı 12.5 milyar dolar olarak karşımıza çıktı. Bu tutarın bugünkü dolar kuru ile karşılığı 588 milyar lira. Muazzam bir rakam.
Sırtını bandrol gelirine dayayan TRT’nin reklam ve diğer satış gelirleri toplam gelirlerinin ancak yüzde 10’u seviyesinde. Öğrencinin tabletinden, bilgisayarından, arabanızdaki radyodan, televizyonunuzdan alınan zorunlu TRT vergileri TRT’nin giderlerini o kadar aşıyor ki bu paralar bankalarda nemalandırılıyor. Buradan da önemli tutarda faiz veya diğer menkul sermaye iradı elde ediliyor.
Hazine’nin yüzde 40’ların üzerinde borçlandığı bir dönemde 2025 yılı sonunda TRT’nin banka hesaplarında 12.6 milyar lira duruyor.
İşin gelir yanı bir tarafa giderler de ayrıntılı ve şeffaf değil. İç ve dış yapımlara ne kadar harcandı? Onlarca dış temsilcilikte kimler çalışıyor? Buralara atamalarda ihtiyaç ve liyakat gözetiliyor mu? Ne kadar harcama yapılıyor? Bilmiyoruz.
TRT’nin hangi faaliyetlerden dolayı 1 milyar 174 milyon lira diğer faaliyetlerden doğan olağan gider ve zarara uğratıldığını raporda göremiyoruz. Aynı şekilde kurumun bir yılda hangi işlem ve faaliyetlerden dolayı 1 milyar 435 milyon lira olağandışı gider ve zarara uğratıldığı gözükmüyor.
Ayrıca kurumun gelir tablosunda 4.2 milyar kâr yazdığına bakmayın. Ödediğimiz zorunlu bandrol gelirleri kurumun hasılatı gibi gelir tablosuna yansıyor bu yüzden kâr var gibi gözüküyor. TRT vergileri ve bunların nemalandırma gelirleri olmasa kurum 4.2 milyar kâr değil 35 milyar liranın üzerinde zarar durumunda olacaktı. Zaten TRT’nin vergi levhasına baktığınızda burada göreceğiniz matrah tutarları ya da “MATRAHSIZ” ibaresi dediklerimizi teyit edecektir. Biz yanlış söylüyorsak o zaman madem 4.2 milyar kâr edebiliyorsunuz, neden hâlâ halkın sırtından bandrol vergisi toplamaya devam ediyorsunuz?