Diyabetin farkında mısınız?

Türkiye'de 9,6 milyon kişi diyabetle yaşıyor, 4,4 milyonu ise hasta olduğunun farkında bile değil. Çünkü diyabet sessizce ilerliyor. Geç kalındığında diyalize hatta organ nakline kadar götürebiliyor.

Türkiye diyabette (şeker hastalığı) Avrupa birincisi… Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun 2025 yılında yayınladığı 11. Diyabet Atlası'na göre Türkiye, Avrupa Bölgesi'nde diyabetli yetişkin sayısının en yüksek olduğu ülke. Yetişkin nüfusta diyabetin görülme sıklığı yüzde 16,5'e ulaştı. Diyabetli kişilerin yüzde 45,5'i, yani yaklaşık 4,37 milyonu henüz tanı almış değil. Bu tablonun, milyonlarca kişinin hastalığını bilmeden yaşadığını gösterdiğine dikkat çeken Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk ‘’Erken davranan böbreğini korur, geç kalan geri dönüşü olmayan kayıpla karşılaşır’’ dedi ve şu bilgileri paylaştı:

Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk

‘Böbrek sağlığı hastalık gelince hatırlanmaz’

Böbrek hastalıkları, kişi kendini iyi hissederken sessizce ilerleyebiliyor. Hastalanmayı beklememeli, düzenli kontrolleri günlük yaşamımızın parçası haline getirmeliyiz. Böbrek sağlığını korumak yalnızca hekimlerin değil, hepimizin ortak sorum-luluğu.

Kan şekeriniz yüksekse dikkat!

Diyabet yalnızca kan şekeri yüksekliği değil. Kalp, göz, sinir sistemi ve böbrekler başta olmak üzere pek çok organı etkiliyor. Uluslararası Nefroloji Derneği verilerine göre dünyada 20 yaş ve üzerindeki yaklaşık 850 milyon yetişkin kronik böbrek hastalığıyla yaşıyor. Yetişkin nüfusta görülme sıklığı yüzde 14,2'ye ulaşan hastalık, yılda yaklaşık 1,48 milyon kişinin hayatını kaybetmesine neden oluyor. Diyabet, kronik böbrek hastalığının en önemli nedenleri arasında yer alıyor. Kontrol altında tutulamayan yüksek kan şekeri, böbreklerdeki damarlara zarar vererek organın kanı süzme işlevini bozuyor. Bu hasar, diyaliz veya böbrek nakli ihtiyacına kadar ilerleyebiliyor.

DİYABETİNİZ VARSA…

Diyabetle yaşayan kişilerin böbrek sağlıklarını korumak için şu noktalara dikkat etmeleri gerekiyor:

- Kan şekeri düzeylerini hekimlerinin önerdiği hedefler doğrultusunda takip etmek.

- Tansiyon kontrolünü ihmal etmemek.

- Dengeli ve kişiye uygun beslenme alışkanlıkları geliştirmek.

- Düzenli fiziksel aktiviteyi günlük yaşamın parçası haline getirmek.

- Tütün ürünlerinden uzak durmak.

- Kullanılan ilaçları hekim önerisi olmadan bırakmamak veya değiştirmemek.

Kan şekeriniz yüksekse dikkat!

Diyabet yalnızca kan şekeri yüksekliği değil. Kalp, göz, sinir sistemi ve böbrekler başta olmak üzere pek çok organı etkiliyor. Uluslararası Nefroloji Derneği verilerine göre dünyada 20 yaş ve üzerindeki yaklaşık 850 milyon yetişkin kronik böbrek hastalığıyla yaşıyor. Yetişkin nüfusta görülme sıklığı yüzde 14,2'ye ulaşan hastalık, yılda yaklaşık 1,48 milyon kişinin hayatını kaybetmesine neden oluyor. Diyabet, kronik böbrek hastalığının en önemli nedenleri arasında yer alıyor. Kontrol altında tutulamayan yüksek kan şekeri, böbreklerdeki damarlara zarar vererek organın kanı süzme işlevini bozuyor. Bu hasar, diyaliz veya böbrek nakli ihtiyacına kadar ilerleyebiliyor.

Hasar hiç belirti vermeden ilerliyor

Diyabete bağlı böbrek hasarının en sinsi yanı, başlangıçta kişinin kendisini iyi hissetmesi.

Çünkü böbrek fonksiyonları belirgin ölçüde etkilenene kadar şikayet ortaya çıkmayabiliyor. İdrarda albümin adı verilen proteinin görülmesi, erken işaretlerden biri kabul ediliyor. Böbreklerin süzme kapasitesi ise kanda kreatinin değerinden hesaplanan eGFR ile değerlendiriliyor.

Bu nedenle diyabetli kişilerin yalnızca kan şekerini değil, böbrek fonksiyonlarını da düzenli takip ettirmesi gerekiyor.

BÖBREK SAĞLIĞI

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Durcan: 

‘Erken davranmak böbrekleri korur’

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Endokrinoloji, Metabolizma ve Diyabet Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Durcan da bu yılın Dünya Diyabet Günü temasının "Diyabette erken davranmak" olduğunu hatırlatarak, şu bilgileri paylaştı:

Doç. Dr. Fatih Gürler

Diyabetin böbreklerde yarattığı hasar çoğu zaman hiçbir belirti vermeden yıllar içinde gelişir. Vakaların yüzde 90'ından fazlası aşırı kilo ve hareketsizlikle ilişkili Tip 2 diyabettir. Yüksek kan şekeri, böbreklerdeki milyonlarca küçük damar yumağına zarar verir, bunun sonucunda böbreklerin süzme işlevi bozulur ve idrarda protein kaçağının başlayabilir. Türkiye'de hemodiyalize yeni başlayan hastaların yaklaşık beşte ikisinde böbrek yetmezliğinin temel nedeni diyabettir. Diyabetli herkesin yılda en az bir kez idrarda albümin/kreatinin oranı ve kanda kreatinin ölçümü yaptırması gerekir.

Nasıl önlem alınmalı?

Korunmada yaşam tarzı değişiklikleri belirleyicidir. Şekerli içecek ve yiyeceklerden, beyaz ekmek, pirinç ve makarna gibi işlenmiş karbonhidratlardan uzak durmak, fazla kilonun yüzde 5-10'unu vermek, düzenli hareket etmek ve sigarayı bırakmak böbrek sağlığını korumada temel adımlar arasında yer alıyor. Diyabet erken fark edildiğinde böbrekler korunabilir, geç kalındığında ise kaybedilen böbrek fonksiyonu geri gelmez. Kan şekerinizi ölçtürün, diyabetiniz varsa böbreklerinizi her yıl kontrol ettirin.

İŞTE İKİ ÖNEMLİ TEST

Böbrek sağlığının değerlendirilmesinde iki temel test öne çıkıyor:

- İdrarda albümin-kreatinin oranı (uACR): İdrarda albümin kaçağının erken dönemde belirlenmesini sağlıyor.

- Kanda kreatinin ve eGFR ölçümü: Böbreklerin kanı süzme kapasitesinin ve fonksiyon derecesinin değerlendiril-mesine yardımcı oluyor. Bu testlerin hekim önerisi doğrultusunda düzenli aralıklarla yapılması, böbreklerde henüz belirgin bir şikâyet ortaya çıkmadan gelişebilecek hasarın saptanmasına yardımcı oluyor.

DİYABETİNİZ VARSA…

Diyabetle yaşayan kişilerin böbrek sağlıklarını korumak için şu noktalara dikkat etmeleri gerekiyor:

- Kan şekeri düzeylerini hekimlerinin önerdiği hedefler doğrultusunda takip etmek.

- Tansiyon kontrolünü ihmal etmemek.

- Dengeli ve kişiye uygun beslenme alışkanlıkları geliştirmek.

- Düzenli fiziksel aktiviteyi günlük yaşamın parçası haline getirmek.

- Tütün ürünlerinden uzak durmak.

- Kullanılan ilaçları hekim önerisi olmadan bırakmamak veya değiştirmemek.

İlginizi çekebilir