Pek çok iktisatçımız, ekonomimizin neden bir türlü düzelmediği sorusuna, “Hukukun üstünlüğü sağlanmadan alınacak iktisadi tedbirler beklenen sonuçları vermez” yanıtını vermektedir. Bu değerlendirme genel olarak doğrudur. Ancak iktisadi kalkınmada hayranlık uyandıran sonuçlar elde eden Çin ve bir şehir devleti olan Singapur, başarıya “önce hukukun üstünlüğünü tesis ederek mi ulaştı?” sorusu da yanıtlanmalıdır. Benzer şekilde, petrol ve doğalgaz zengini Körfez emirliklerinin ulaştığı “yaygın refah seviyesi ve kanun hakimiyeti” ile uyguladıkları hukuk sistemi arasındaki sebep-sonuç ilişkisi de irdelenmeye değer. Bir bakıma hem Çin ve Singapur’un hem de Körfez emirliklerinin kalkınmasında hukukun üstünlüğü belirleyici bir rol oynamış olabilir. Ancak bu ülkelerin hukuk sistemi ile bizim yerleştirmeye çalıştığımız hukuk anlayışı her halde aynı değildir. Bu nedenle, Çin’in hukukun üstünlüğünü boş vererek kalkındığını ileri sürmek yerine, onların benimsediği hukukla bizim hukuk anlayışımız örtüşmüyor demek daha yerinde olacaktır.
BİR KİŞİ EN FAZLA İKİ DÖNEM CUMHURBAŞKANI OLABİLİR
Anayasa’nın 101. maddesindeki temel hüküm açıktır: “Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.” Bu hüküm, 2017 değişikliğiyle yeniden düzenlenen maddede de korunmuştur. Dolayısıyla Sayın Erdoğan’ın öncülük ettiği ve parlamenter sistemden cumhurbaşkanlığı sistemine geçişin halkın onayına sunulduğu referandum, cumhurbaşkanlığı için sınırsız biçimde yeniden seçilme imkânı tanımamıştır. İki defa seçilme sınırı ilk kez 2017’de getirilmiş değildir; aynı hüküm, 2007 Anayasa değişikliğiyle kabul edilen düzenlemede de yer almaktaydı. Cumhurbaşkanı ülkeyi yönetme erkine, Meclis ise yasa yapma ve yönetimi denetleme erkine sahiptir. Ben “yürütme” değil “yönetme” sözcüğünü tercih ediyorum. “Hakimiyet kayıtsız şartsız milletindir” ilkesi, son tahlilde meclisin, cumhurbaşkanından daha yetkili olduğunun kanıtıdır. Aynı gün ve aynı görev süresi için seçilen TBMM, derin görüş ayrılığına düştüğü cumhurbaşkanını azletmek isteyebilir. Anayasa’ya göre bunu gerçekleştirmenin tek bir yolu vardır. O da meclisin kendi görev süresini de sona erdirecek şekilde seçimlerin yenilenmesine karar vermesidir. Anayasa, buna karşı cumhurbaşkanına iki dönem kısıtlamasına takılmadan yeniden aday olma hakkı tanımıştır. Böylece uyuşmazlıkta kimin haklı olduğuna millet karar vermiş olacaktır.
C.BAŞKANI İLE İHTİLAFI OLMAYAN MECLİS ERKEN SEÇİM KARARI ALAMAZ
Hukukçu değilim. Konuyu ülkemizde kökleşmesi hedeflenen “hukukun üstünlüğü” kavramı çerçevesinde irdelemeye çalışıyorum. Halkın referandumla da onayladığı hüküm açıktır: “Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.” Tekrar ediyorum. Kanaatimce, meclisin seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi, bir kilitlenmenin aşılmasına yönelik bir düzenlemedir. Bu düzenleme, cumhurbaşkanıyla aynı siyasi görüşü paylaşan milletvekillerine, görevdeki cumhurbaşkanına üçüncü veya dördüncü kez aday olabilme imkânı sağlasınlar diye yapılmamıştır. Kanun koyucunun amacı bu olsaydı, madde “TBMM üçte iki çoğunlukla mevcut cumhurbaşkanına bir dönem daha seçilme hakkı verebilir” biçiminde düzenlenirdi. Böylece, meclisin kendi görev süresini sona erdirmesine gerek kalmadan amaç gerçekleşirdi. Yanlış veya doğru, bunlar benim değerlendirmem. Merak ettiğim husus da şudur: Bu çerçevede ve mevcut koşullarda “Meclisin alacağı erken seçim kararı Anayasa’nın ruhuna uygun mudur?” diye Anayasa Mahkemesi’ne sorulsa acaba yanıtları ne olur?
SON SÖZ: Hülle hukukun kurdudur.