İMKB’de örgütlü bir şekilde gerçekleştirilen fiyat manipülasyonu marifetiyle yapılan fon soygununu ve bunun yaratacağı zincirleme ekonomik sorunları daha uzun süre konuşacağız. Bugün “rant avcıları” konusunu ele alacağım. Gazetelerin yazdığına göre, “Fenerbahçe Chobani Stadyumu” yıkılacakmış. Yeni Fenerbahçe Stadyumu da Maltepe’de inşa edilecekmiş. Yıkılacak olan bu modern stadyum 1999-2006 yıllarında yapılmıştır. Yıkıldıktan sonra arsası yeşil alan olmayacak, kesinlikle rant yaratsın diye imara açılacaktır. Yıkım gerekçesi olarak bu stadyumun yarattığı trafik sıkışıklığının gösterildiğinden eminim. Kızıltoprak’tan başlayarak Bostancı yönüne doğru uzanan 9 km uzunluğundaki sahil şeridinin ve ünlü Bağdat Caddesi’nin başladığı ve en kötü tıkandığı yer burasıdır. Maç günlerinde en az 6 saat trafik felç olmaktadır. Kaybedilen zaman, boşa yakılan benzin, yıpranan sinirler anlatılır gibi değildir. Maç günlerinde eve dönüş saatlerinde adeta bir kâbus yaşanıyor. Ama bunun için stadyum yıkmaya gerek yoktur. Trafik, maçlar 2 saat ileri alınıp stadyumun hem ön hem de arka yolları açık tutularak %80 azaltılabilir. Ama bu yapılamaz. Çünkü polisler kural tanımaz şımarık sürücülerle uğraşmaktan yıldığı için çözümü yol kapamakta bulmaktadır.
TRAFİK SIKIŞIKLIĞI BAHANE MEKÂN RANTI ŞAHANE
Daha önce Mecidiyeköy’deki Galatasaray Ali Sami Yen Stadyumu da aynı gerekçeyle, yani trafik sıkışıklığı çözülsün diye yıkılmış, şahane bir rant avlağı oluşmuştu. Galatasaray için yeni yapılan stadyumda maç oynandığı günlerde Büyükdere Caddesi ile TEM kavşağı feci tıkanıyor. Mecidiyeköy’deki tıkanma da aynen sürüyor. Beşiktaş’a verilen Dolmabahçe Stadyumu yüzünden maç günleri İstanbul’un “şah damarı” Dolmabahçe Caddesi tıkanıyor. Taksim’e çıkılamıyor. Araçlar 1 km uzaktaki adrese 10 km yol yaparak varıyor. Bunları şahsen yaşadığım için bu kadar net söylüyorum. Futbol kulüplerimizin hepsi “devlet beslemesi”dir. Avrupa kulüpleri gibi kendi ayakları üstünde duramaz. Hepsi devletten antrenman sahası diye arazi alıp imar değişikliği yaparak rant devşirme peşindedir. Bunu da kimse değiştiremez.
İSRAFLA BÜYÜYEN TÜRKİYE EKONOMİSİ
GSYH (milli gelir diye okuyun) hesabında, yıkım ya da yapım için yapılan tüm inşaat harcamaları “yatırım” sayılır ve GSYH’ye dahil edilir. İster yangın söndürme uçağı ister lüks makam otomobilleri kiralansın, yapılan ödemeler “kamu tüketimi” olarak GSYH’yi artırır. Bu nedenle GSYH’deki her artış, halkın refahının yükseldiği anlamına gelmez. Refah sağlamayan büyüme de vardır. Bu “negatif gelirin” başlıca kaynaklarından biri “mekân rantı” uğruna yapılan yıkımlardır. Örneğin gözde semtlerde, mühendislik hizmetiyle özenle yapılmış, depremde yıkılma riski düşük bahçeli apartmanlar devletin parasal desteğiyle yenilenir. Buna karşılık, mekân rantı sağlamayan semtlerde maliyeti düşürmek için kalitesiz malzemeyle inşa edilmiş, birbirine bitişik ve depremde yıkılma riski yüksek, çürük binalara dokunulmaz. Elbette bütün bunlar “mevzuata” uygundur. Ama iktisadın amacına uygun değildir.
SON SÖZ: Kötü yatırım, iyi yatırımı kovar.
