Bilimsel araştırmada veriler, doğrulama ve çürütme yöntemleri ile test edilir. Campbell Yasası, “Bir gösterge veya sayısal metrik, karar alma sürecinde hedef olarak ne kadar çok kullanılırsa, o kadar çok yozlaşıp, manipülasyona maruz kalır” teorisini, 52 yıl önce kanıtladı. PISA 2025’le ilgili bilim insanlarının analitik analizleri ve 623 sayfalık İngilizce PISA raporunu inceleyerek yazdığım yazı sonrası çokça siyasi, azca bilimsel (!) bir tartışma başladı. MEB Yusuf Tekin’i canhıraş savunma telaşındaki Bratislava yol arkadaşları, “Avrupa bizi kıskanıyor” noktasından, “Avrupa onayladı. PISA’ya girecek öğrencileri MEB seçmedi.” tezinde nefer olup, OECD Direktörü Andreas Schleicher’i tanık göstermeye kalkıştı.
DARILMACA YOK
Başkana, “Hile var mı?” diye sorup, “Süreç, bilimsel yöntemlerle yönetiliyor” cevabı alınca, çok utanıp, “İftiracılar da utanır mı?” diye sormuşlar. Belli ki, sıradan sorularına verilen sıradan cevaplara ikna olmakta hiç zorlanmamış. Araştırma yetisini yitirenler, 91 ülkeden, 760 bin öğrencinin katıldığı PISA 2025 verileri ile Türkiye sonuçları arasında, işitmek istedikleri bağlamı kurmuş. Adam ne diyor? “Okul örneklemi, OECD tarafından oluşturuluyor. PISA kapsamında hangi okulların araştırmaya dâhil edileceğinin ülkelerin tercihlerine göre değil” Yani, okulların Anadolu, fen, meslek lisesi gibi türleri ile katılımcı öğrenci oranlarını belirlediklerini anlatıyor. Bu bir sır mı? Hayır! PISA’da yarışan 91 ülke biliyor.
SIÇRADIKÇA SIÇRADI
Asıl sorunun, asıl muhatabı Paris’te değil, Ankara’da. MEB Yusuf Tekin’e, “PISA için okulları ve öğrencileri OECD seçse de, seçilmiş okullarda sınava girecek öğrenciler özel olarak hazırlandı mı?” diye sorulsa, vereceği cevap ikna etmez miydi? Türkiye’nin, fen bilimlerinde 15, okuma becerilerinde 18, matematikte 11 basamak yükselmesini Bakan, ‘olağanüstü sıçrama’ diyerek, bir haftadır sevinçle anlatıyor. Okuma, matematik ve fende sıçradıkça sıçrayan Türkiye, hesaplamalı problem çözmede 473 puanla, verisi ölçülen 85 ülke içinde 42. sırada kaldı. OECD ortalaması 500 puanın, 27 puan altındayız. MEB, buna hiç değinmedi. Çünkü bu soru tipine hazırlıksız yakalandı.
BİR YILLIK HAZIRLIK
Türkiye bu sınava hazırlandı mı? Onlarca okuldan gelen, birkaç örneklemi paylaşacağım. Sınav, 14 Nisan-16 Mayıs 2025’te yapıldı. OECD ülkemizde 12 bölge, 56 il ve 203 okulu seçti. 7 bin 702 öğrenci katıldı. Sınav, on-line yapıldı. PISA’ya hazırlanmadılar öyle mi? Biz sussak, 1 yıl PISA’ya hazırlık için alın teri döken MEB’e bağlı okullar susmaz. Bursa Gemlik MTA Lisesi, sınavdan 1 yıl önce 25 Mart 2024’te, okuldan 43 öğrencinin PISA sınavına seçileceğini, 2008 doğumlu kayıtlı 183 öğrencinin tamamının PISA eğitimine alındığını resmi siteden ilan etti. “Okulumuza milli görev” afişi yaptırdı. Gemlik’te sınava giren Fethiye Dörtçelik Anadolu İHL, Hürriyet MTAL’yı da, halka duyurdu.
KUTSAL GÖREVMİŞ (!)
Mersin MTAL, öğrencileri hazırlamayı bırakın, öğretmenleri hatta velileri bile aylar öncesinden PISA’ya hazırladı. “Türkiye’yi temsil edeceğiz” diye afiş yaptırıp, hazırlıklarını paylaştı. Bitlis/Tatvan-Hüseyin Çelik AL, “Ülken için haydi! Göster kendini” sloganlı ‘PISA koridoru’ yaptı. “PISA’ da ülkemizi temsil etmenin verdiği milli onur ve gurur ile üzerimize almış olduğumuz ağır sorumluluğun hakkını vermek için idare-öğretmen-öğrenci-veli iş birliği ile bu kutsal görevin üstesinden gelmek için canla başla çalışıyoruz” dediler. Sınava 3 ay kala kampa girildi. PISA koordinatör öğretmenlerini, “Matematik öğretmenimiz M.O, kimyacı C.G, edebiyatçı N.T, görsel sanatlar A.K ve bilişim teknolojileri öğretmenimiz S.G.” diye sıraladılar.
BAKANLIK BİLİYORDU
Ordu Fen Lisesi, “Okulumuza milli görev” tişörtleri bastırdı. Şehirdeki bilboradları, “PISA’da ülkemizi temsil ediyoruz” afişleriyle donattı. MEB Araştırma Geliştirme Projeler Daire Başkanı Niyazi Doğan da, Ordu MEM’ü Fatih Vargeloğlu da oradaydı. “Edebiyatçı N.Y, matematikçi Ö.A, fizikçi A.F.F, öğrencilerimizi PISA’ya hazırlıyor.” dediler. İzmir- Aliağa TOBB MTAL afişini bastırıp, hazırlandı. Van-Tatvan MTAL, resmi yazı yazıp, üste bir de ‘çalışma planı’ yaptı. Öğrencilere, ‘PISA’ya motivasyon’ etkinliği düzenlendi. PISA’ya katılacak öğrencileri bilmiyorlarmış(!) 15 yaşındaki öğrencilerin mevcut eğitim sisteminde neler öğrendiğini ölçmek için 91 ülkede araştırma yapan OECD, 1 yıl önceden MEB’in okulları PISA’ya hazırlayacağını öngöremedi. Hababam Sınıfı bizde çok da, ömrünü bilime adamış Kel Mahmutların sayısı az!