Kosta Rika’nın kuzeybatısındaki Guanacaste Koruma Alanı’nda yürütülen bir çevre projesi, organik atıkların çorak toprakların restorasyonundaki etkisini gözler önüne serdi. Aşırı otlatma ve yangınlar nedeniyle besin değerini yitiren 3 hektarlık mera arazisine dökülen 12 bin ton portakal kabuğu ve posası, 16 yılın sonunda bölgede zengin bir orman ekosisteminin oluşmasını sağladı.
12 BİN TON PORTAKAL ATIĞI BÖLGEYE DÖKÜLDÜ
Proje, 1997 yılında Amerikalı ekologlar Daniel Janzen ve Winnie Hallwachs’ın girişimleriyle başlatıldı. Araştırmacılar, narenciye işleme şirketi Del Oro ile bir iş birliği sağladı. Anlaşmaya göre şirket, ormanlık arazilerinin bir kısmını koruma alanına devrederken, ortaya çıkan narenciye atıklarını tahrip olmuş bir parsele ücretsiz boşaltma hakkı elde etti. 1998 yılında yaklaşık 1.000 kamyon seferiyle 12 bin ton portakal atığı bölgeye döküldü.
PROJE HUKUKİ BİR ENGELLE KARŞILAŞTI
Atıkların ayrışmasıyla toprağın besin değerinin artması ve baskın otların elenmesi hedeflenirken, proje hukuki bir engelle karşılaştı. Rakip firma TicoFruit'in çevreye zarar verildiği iddiasıyla açtığı davayı kazanması üzerine atık dökümü durduruldu ve arazi insan müdahalesi olmadan kendi haline bırakıldı.
16 YIL SONRA İNCELENDİ
Araştırmacıların 16 yıl sonra gerçekleştirdiği saha incelemelerinde, müdahale edilen arazi ile komşu kontrol parseli arasında belirgin farklar tespit edildi:
Portakal kabuklarının döküldüğü alandaki toprak üstü odunsu biyokütlenin, komşu kontrol parseline kıyasla %176 daha fazla olduğu belirlendi.
Deney alanında 3 kat daha fazla odunsu bitki türü kaydedildi.
Toprak analizleri, uygulama yapılan alanda temel besin maddesi konsantrasyonlarının yüksek seviyede korunduğunu gösterdi.
Uzmanlar, elde edilen verilerin düşük maliyetli arazi restorasyonu açısından önemli bir örnek teşkil ettiğini, ancak iklim, toprak yapısı ve atık türü gibi değişkenler sebebiyle yöntemin her bölgede aynı sonucu vermeyebileceğini kaydetti.
