İzmir’in Karaburun ilçesinde, Sakız Adası’nın karşısında bulunan Sazak köyü, yıllardır sessizliğe gömülmüş taş evleriyle geçmişin izlerini taşıyor. Eski bir Rum yerleşimi olan köy, 1923 yılında Türkiye ile Yunanistan arasında gerçekleştirilen mübadelenin ardından büyük ölçüde terk edildi.
Mübadeleyle birlikte bölgede yaşayan Rumların Yunan adalarına göç etmesinin ardından boş kalan köydeki evler ve eşyalar zaman içerisinde korunamadı. Geride bırakılan kapı ve pencerelerden çatı kiremitlerine, bahçe çitlerinden diğer eşyalara kadar birçok unsur yıllar içinde talan edildi. Bugün taş ev kalıntılarıyla ayakta kalmaya çalışan Sazak, hem tarihi geçmişi hem de Sakız Adası’na uzanan manzarasıyla ziyaretçilerin ilgisini çekiyor.
MÜBADELEYLE YUNANİSTAN'A GÖÇ ETTİLER
Bugün Parlak Mahallesi’ne bağlı olan Sazak’ın geçmişi hakkında bilgi veren Parlak Mahallesi Muhtarı Kadriye Gültekin, köyde mübadele öncesinde Rum ve Türk nüfusun birlikte yaşadığını belirtti.
Gültekin, "Sazak eski bir Rum köyü. 1923 yılı mübadelesi öncesinde Rumlar ve Türkler, Sazak ve Parlak Mahallesi'nde birlikte yaşarlarmış. Sazak'ta ağırlıklı Yunan nüfusu yaşıyormuş. Toplam 120 hanenin 100'ü Rum, 20'si Türklerden oluştuğu biliniyor. Parlak'ta da Türklerin ağırlıkta olduğu bir nüfus yaşarmış ancak 30 civarında Rumlara ait hanelerin olduğu da biliniyor. 1923'teki mübadeleden sonrasında Sazak ve Parlak'ta yaşayan Rumlar mübadeleyle Yunanistan'a, Sakız'a, Midilli'ye geçmiş" ifadelerini kullandı.
YILLAR İÇİNDE KÖYÜN İZLERİ SİLİNDİ
Mübadele sonrasında tamamen boşalan Sazak, zaman içerisinde bakımsızlık ve kaçak kazılar nedeniyle zarar gördü. Köydeki yapıların bir bölümü tahrip edilirken, geride kalan tarihi unsurlar da korunamadı. Son yıllarda Yunanistan’dan gelen bazı ziyaretçilerin geçmişte ailelerine ait olan evleri bulmaya çalıştığını belirten Gültekin, “Mübadele sonrasında Sazak boş kaldı. Yıllar içerisinde de korunmadığı için biraz talan edilmiş, defineciler gelmiş. Hayvanlar, keçi sürüleri geçmiş" dedi.
TURİZME KAZANDIRILMASI İSTENİYOR
Sazak’ın Tabiat Varlıkları Koruma Müdürlüğü tarafından koruma altına alındığını belirten Gültekin, köyün turizm açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Gültekin, “Sazak'ın turizme kazandırılmasını isterim. Oldukça güzel bir yer. Tıpkı Fethiye'deki Kayaköy gibi burası da bir turizm alanı olarak değerlendirilirse bölgenin ekonomisine katkıda bulunur" diye konuştu.
