Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği (IRU) verilerine göre, Avrupa Birliği bünyesindeki doldurulmamış kamyon şoförü pozisyonu sayısı iki yıl içinde iki katından fazla artış göstererek 502 bine ulaştı. Mevcut açık, sektörün ihtiyaç duyduğu toplam iş gücünün yaklaşık yüzde 13'üne denk geliyor.
Sektörde çalışan mevcut şoförlerin yaşlanması ve emeklilik sürecinin yaklaşması krizin boyutunu derinleştiriyor. Yapılan projeksiyonlara göre 2030 yılına kadar 660 bin 500 sürücünün, yani her beş şoförden birinin emekliye ayrılması bekleniyor.
KRİZDEN EN ÇOK HANGİ ÜLKELER VE SEKTÖRLER ETKİLENİYOR?
Sürücü yetersizliği riskinden en ağır etkilenen ülkelerin başında, AB karayolu yük taşımacılığının yaklaşık yüzde 20'sini tek başına üstlenen Polonya geliyor. Polonyalı taşımacılık şirketi Extrego, mevcut personeli tutmak için maaşları yüzde 15 artırmasına rağmen sürücü açığını kapatamadı.
Sektör yetkilileri genç neslin haftalarca yollarda kalmak istemediğini, yaşlı nüfusun ise emekliliğe kaydığını belirtiyor. Avrupalı nakliye şirketlerinin üçte ikisi sürücü eksikliğini en büyük sorun olarak tanımlarken, yeterli personel olmaması sebebiyle iş tekliflerini reddetmek zorunda kaldıklarını bildiriyor.
NAKLİYE ŞOFÖRLÜĞÜ NEDEN TERCİH EDİLMİYOR?
Kamyon şoförlüğü mesleğinin tercih edilmemesinde artan güvenlik tehditleri ve ağırlaşan çalışma şartları belirleyici rol oynuyor. Avrupa Komisyonu araştırmasına göre, sürücülerin yüzde 79'u park halindeyken güvenlik tehdidiyle, nakliye operatörlerinin yüzde 85'i ise hırsızlık veya vandalizm vakalarıyla karşılaşıyor.
Güvenlik sorunları ve uzun süre evden uzak kalma zorunluluğu kadın çalışan katılımını da kısıtlıyor; nitekim Avrupa'daki kamyon şoförlerinin yalnızca yüzde 4'ünü kadınlar oluşturuyor. Sıkılaşan border kontrolleri, İngiltere'nin getirdiği yeni denetim kuralları ve AB'nin zorunlu kıldığı dijital takograf takibi de sürücülerin meslekten uzaklaşmasına yol açıyor.
YABANCI ŞOFÖR İSTİHDAMI VE YASAL ENGELLER NASIL İŞLİYOR?
Avrupa'daki taşımacılık şirketlerinin yüzde 79'u 10'dan az çalışanı bulunan küçük ölçekli işletmelerden oluşuyor. Düşük kar marjıyla çalışan bu işletmeler, AB dışından şoför getirebilmek için gerekli olan 4 aya varan bürokratik çalışma izni süreçlerini ve yüksek maliyetleri yönetmekte yetersiz kalıyor.
Slovakya ve Polonya gibi ülkelerdeki nakliye firmaları, yerel personel bulamadıkları için Hindistan gibi üçüncü ülkelerden sürücü alımına yöneliyor. Yerel şoförler aylık 2 bin 200 ila 2 bin 500 euro civarında gelir elde ederken, yabancı sürücülerin çalışma izinleri ve ehliyet denklik süreçlerinde ciddi gecikmeler yaşanıyor.
