Riskli yapı tespiti, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülen hukuki ve teknik bir süreçtir.
Yapı malikleri veya kanuni temsilcileri, giderleri kendileri karşılamak kaydıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca lisanslandırılmış kurumlara başvurarak tespiti yaptırabilmektedir. Ayrıca kamu idareleri de gerekli gördüğü takdirde bu işlemi resen yürütme yetkisine sahiptir.
Deprem Güçlendirme Derneği Kurucu Başkanı Sinan Türkkan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bina tespiti için kat maliklerinin ortak karar almasına gerek olmadığını belirterek, "Kat maliklerinden bir kişi de kendi inisiyatifiyle müracaat edip giderlerini karşılayarak bu çalışmayı yaptırabilir. Ayrıca kamu idarelerinin de gerekli görmeleri halinde resen yaptırma yetkisi bulunmaktadır" dedi.
RİSKLİ YAPI TESPİTİ İÇİN UYGULANAN 7 TEKNİK AŞAMA
Türkkan, binalarda risk tespiti incelemelerinin büyüklüğe bağlı olarak ortalama 30 gün sürdüğünü belirterek lisanslı firmalarca yürütülen 7 adımı şu şekilde sıraladı:
Statik Röleve: Binanın mevcut taşıyıcı sistem projesi çıkarılır.
Zemin Etüdü: Yapının bulunduğu zeminin parametreleri belirlenir.
Karot Örneklemesi: Kritik katlardan ve 7 katı aşan binalarda her kattan beton numunesi alınır.
Donatı Tespiti: Kolon ve kirişlerdeki donatı türü, çapı, sayısı ve etriye detayları taranır.
Korozyon Tespiti: Taşıyıcı elemanlardaki paslanma ve korozyon oranı ölçülür.
Çatlak Hasarları: Mevcut kolon ve kirişlerdeki çatlaklar fotoğraflanarak kayıt altına alınır.
Statik Analiz: Toplanan tüm veriler yazılıma aktarılarak yapının deprem performansı hesaplanır.
RAPORLAMA, TEBLİGAT VE İTİRAZ MEKANİZMASI
Hazırlanan rapor elektronik sistem üzerinden ilgili idareye sunulur. İdarenin onaylamasının ardından riskli yapı durumu tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenir. Karar; yapıya asılır, e-Devlet üzerinden bildirilir, muhtarlıkta 15 gün süreyle ilan edilir ve hak sahiplerine tebliğ edilir.
15 GÜNLÜK İTİRAZ HAKKI
Malikler, tebligat tarihinden itibaren 15 gün içinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya ilgili belediyeye itiraz dilekçesi verebilir.
Teknik Heyet İncelemesi: İtirazlar, akademisyenler ve Bakanlık yetkililerinden oluşan teknik heyet (üst kurul) tarafından karara bağlanır.
Yargı Yolu: Türkkan, alınan karot sonuçlarına güvenmeyen maliklerin mahkeme kararıyla bilirkişi kontrolünde yeniden karot aldırabildiğini ifade etti.
TAHLİYE, YIKIM VE GÜÇLENDİRME SEÇENEKLERİ
İtiraz edilmemesi veya itirazın reddedilmesiyle riskli yapı kararı kesinleşir. Bu aşamadan sonra idari prosedürler şu şekilde işler:
Tahliye Süresi (60 + 30 Gün): Maliklere yapıyı tahliye etmeleri için önce 60 günden az olmamak üzere süre verilir. Bu sürede tahliye gerçekleşmezse 30 günden az olmamak şartıyla ek süre tanınır. Tanınan sürelerde tahliye edilmeyen binaların elektrik, su ve doğal gaz bağlantıları idarece kesilir ve yıkım idari makamlarca gerçekleştirilir. Yıkım için maliklerin oy birliği yapması gerekmez.
Yeniden Yapım/Müteahhit Seçimi: Türkkan, tanınan süre içinde karar alınması gerektiğini vurgulayarak; yıkıp yeniden yapma, kat karşılığı verme veya müteahhit seçimi kararlarının kat maliklerinin %50+1 çoğunluğu ile alınabildiğini belirtti.
Güçlendirme Şartları: Binanın teknik açıdan güçlendirmeye uygun olması halinde, kat maliklerinin %80 çoğunluğu ile güçlendirme kararı alınabiliyor. Güçlendirme projelerinde daire başına 320 bin lira tutarında düşük faizli ve uzun vadeli finansman imkanı sağlanıyor.
