Bilim insanları, Grönland köpekbalığının DNA’sının yüzde 96,7’sini kapsayan en kapsamlı genom dizilimini başarıyla haritalandırdı. Bu gelişme, asırları bulan ömürlerine rağmen neredeyse hiç kansere yakalanmayan bu canlıların hücresel koruma mekanizmalarını bilimsel olarak belgeliyor.
RADYOKARBON YÖNTEMİYLE YAŞ TESPİTİ NASIL YAPILDI?
Science dergisinde yayımlanan araştırmada, kemik yapılarında yaş halkası bulunmayan 28 dişi Grönland köpekbalığının göz mercekleri analiz edildi. Göz merceğinin merkezindeki çekirdeğin doğum anındaki karbon izini ömür boyu korumasından yola çıkan uzmanlar, radyokarbon tarihleme yöntemi uyguladı.
Beş metre uzunluğundaki en büyük köpekbalığının tahmini yaşı 392 olarak hesaplanırken, yöntemin hata payı göz önüne alındığında bu sürenin 500 yılı aşabileceği belgelendi. Bu uzun yaşam döngüsü nedeniyle, canlılar ancak 150 yaşında cinsel olgunluğa erişebiliyor ve çocukluk dönemleri yaklaşık 170 yaşında sona eriyor.
METABOLİZMA RİTMİ VE GENETİK KORUMA ŞİFRELERİ NELER?
Arktik ve Kuzey Atlantik'in donma noktasına yakın soğuk sularında yaşayan bu canlılar, yılda ortalama sadece bir santimetre büyüyor. Düşük sıcaklık nedeniyle metabolizma hızı en alt seviyede seyreden köpekbalıklarının üreme çağına gelmesinin 1,5 asır sürmesi, ticari avcılık ve balıkçı ağları karşısında popülasyonun kendini yenilemesini imkansız hale getiriyor. Hayvanlar ancak derin ve buzlu denizler sayesinde korunabiliyor.
Yapılan son DNA analizleri, canlının uzun ömrünün ardındaki iki potansiyel genetik anahtarı ortaya çıkardı. Hücresel incelemelerde, histon H1.0 proteininde arjinin yerine lizin amino asidinin benzersiz bir şekilde ikame edildiği görüldü. Ayrıca, vücudun hasarlı veya kanserli hücreleri etkili bir şekilde yok etmesini sağlayan FTH1b geninden canlıda tam 59 kopya bulunduğu tespit edildi. Bu iki genetik özellik, köpekbalığının tümör oluşumuna karşı gösterdiği olağanüstü direncin temel kaynağı olarak değerlendiriliyor.
