Reklamsız Sözcü
MESUT PARLAK

Genç Cumhuriyet’e özlem

19 Aralık 2018

Değerli Okurlar, geçenlerde o meşhur WhatsApp mesajlarından biri telefonuma geldi. Birkaç kez okudum. Okurken çok duygulandım. Bir an gençlik yıllarıma gittim. Çünkü Genç Cumhuriyet'in birleştirici, kalkındırıcı etkileriyle defalarca karşılaşmıştım. İnsanların birlik olup yörelerinin ve ülkesinin kalkınması için verdikleri çabalar, birbirlerine hiç düşünmeden yardım eli uzatmaları bana çok da uzak değildi. Böyle bir kültürün çocuğuydum ben. Ama günümüzü düşününce ne yazık ki içim titredi. Günümüz insanında bu değerler hatırlanmıyor bile. Çünkü kimse genç cumhuriyeti öğrenme derdinde değil. Ben de böyle anekdotları bulunca sizlerle paylaşmayı benim gibi bir cumhuriyet çocuğunun görevi bilirim.

“Devlet, gemi inşa mühendisi Fethi Algon’u 1946'da Tatvan’a yollar. Kocaman bir iç deniz, üzerinde hiç deniz taşımacılığı yok. Fethi Algon eşini, iki oğlunu alır Kurtalan Ekspresi ile önce Siirt Kurtalan’a oradan da 8 saat (122 km) süren bir yolculukla Tatvan’a varır.
Vardıklarında manzara şudur Tatvan’da.
Yol yok
Okul yok
Elektrik yok
Su şebekesi yok
Türkçe bilen yok
Bakkal bile yok
Yok yok yok yok
Fethi Algon önce tersaneyi kurar ve Van Gölü üzerinde yolcu taşımacılığı yapacak gemilerin, kosterlerin, römorkörlerin üretimine başlar, iskelelerin yapımları da eş zamanlı olarak Gevaş, Ahlat, Erciş, Van'da başlar.
Sene 1950'de Van Gölü üzerinde yolcu taşımacılığı başlamıştır bile. Siirt Kurtalan’a gelenler karayolu ile Tatvan’a, oradan da göl çevresinde nereye gidecekse. Fethi Algon bakar ki herkes yakalayamıyor feribot saatlerini, der ki Denizcilik Bankası’na “buraya otel lazım”.
Bunun üzerine Doğu Anadolu’nun ilk ve tek dört yıldızlı oteli Tatvan’a inşa edilir vatandaş feribot beklerken rezil olmasın diye. İstanbul’dan Yalova’dan şefler, otel müdürleri getirilir personelinin eğitimi için. Otelin adı Denizcilik Bankası Oteli’dir. Bu arada tersane arazisi bir kampüs haline getirilir. 1950 gibi bir senede Van Gölü’nde yelken yapılır. Çevre illerden sayısız insan yelkenli izlemeye gelir. Fethi Algon’a devletin gönderdiği paralar Diyarbakır üzerinden gelir. Çünkü en yakın Ziraat Bankası oradadır. Mecido isimli bir eşkiya yolda parayı getirenleri soyar, bütün paraları alır. Jandarma bile Mecido’ya bulaşmak istemez. Fethi Algon, Mecido’ya haber salar, gelsin görsün beni diye. Mecido bir eşkiyadır ama devletin adamı çağırmıştır sonuçta. Kalkar gider. Fethi mühendis derdini sorar. Mecido: “Adam vurdum, eşkiyayım diye kime bana iş vermez, ne yapayım” Fethi Algon, 1.90 boyundaki bu dev adama Tatvan tersane Kampüsü’nde bekçilik işi verir. Mecido eşkiyalığı bırakır. Karda tipide çoluğu çocuğu okula götürmek dahil her işe canla başla koşar. Tersanenin has adamı olur.
Tatvan’da okul yoktur, mühendis Fethi Algon’un oğlanlar okula başlayacak olunca kaymakama, valiye çıkıp, okul konusunu dile getirir. Sene 1948’dir. Vali kaymakam “yok öyle bir para bizde” der. Okulu yapın biz öğretmeni atayalım. Fethi Algon bulur buluşturur, tersane kampüsünde bir oda, kara tahtaya 25 öğrencinin eğitim alacağı bir derslik kurar, valiye kaymakama haber salar, “atayın öğretmeni”. Böylelikle Tatvan’ın ilk okulu açılır. Öğrenci sayısı 25’dir. 23’ü Türkçeyi ilk defa okulda duyar. Fethi Algon ve ailesi 1959 senesine kadar Tatvan’da kalır ve bugün bile Bitlis il merkezinin daha önünde anılmasını sağlayan altyapıyı atarlar Tatvan’da. Sonra geldikleri yer olan İstanbul’a dönerler. Bozulan Türkçeleri nedeniyle çocukların lakabı artık kırodur İstanbul’da. Oğlanlardan küçük olanı Atilla yıllar sonra Denizcilik Bankası’nda müfettiş olur. 1970'ler filan. Tatvan denetlemesi vardır. Gönüllü olur. Yine Kurtalan Ekspresi ile Bitlis, Tatvan'a varır. 3 gece 4 gün. Tatvan’da babası zamanında açılan Denizcilik Bankası oteline yerleşir. Resepsiyonda dev gibi ama beli bükülmüş bir adam vardır. Resepsiyonda kavga etmektedir. Üstü başı perişandır. Atilla zar zor tanır adamı. Babasının eşkiyalığı bırakıp işe aldığı Mecido. İle sarılırlar, ağlaşırlar, dertleşirler. Babası gittikten sonra gelenler ne yapıp edip, kovulmuştur Tatvan tersanesinden, Mecido eşkiyadır, adam vurmuştur, katildir diye. Oğlunun açtığı bakkal dükkanı geliri ile kıt kanaat geçinmektedirler Tatvan’da. Sorarım size? Fethi Algon da devlettir, sonrasında gelenler de… Bu devlet nasıl bir şeydir? Hele deyin bana. O değil de Fethi Algon’un torunu Burcu Algon bugün Azerbaycan yelken milli takımının koçu. Cumhuriyet’in yarattığı katma değer bugün Cumhuriyet’in sınırlarını aşıyor.
Yalnız nasıl zamanlarsa eşkiyası bile kalite. Öyle bir Türkiye'ymiş.”

Günümüz Türkiye'sinde tren kazaları nedeniyle ölen insanlarla içimiz yanıyor. Çok yağmur yağdı, rayların altı boşaldı, tren kazası sonucu onlarca ölü ve yaralılar. Sonra dünyada belki de ilk sinyalizasyonsuz hızlı tren kazası; dokuz ölü, onlarca yaralı. Şimdi size soruyorum. Meydanlarda eski Türkiye diye bahsedilen Genç Cumhuriyet'in başardıkları mı yoksa 2018'de yaşadıklarımız mı?

SON SÖZ: “ TARİHİ BİLMİYORSAN DAHA DÜN DOĞMUŞSUN DEMEKTİR. O ZAMAN LİDERLER SANA İSTEDİĞİ HİKAYEYİ ANLATABİLİR. HOWARD ZİN

SIRADAKİ HABER
Paylaş Tweet social-whatsapp Whatsapp more