Aytunç ERKİN
Aytunç ERKİN

S-2E TRACKER’ın hüzünlü hikayesi

Deniz karakol uçakları…

S-2E Tracker…

1940'ların sonlarına doğru ABD Donanması denizaltılara karşı yeni bir uçağa ihtiyacı olduğuna karar verdi. Bu talebe Grumman firması iki motorlu, üstten kanatlı G-89 modeliyle cevap verdi. Uçağın özellikleri arasında algılayıcı ve silah donanımı için yüksek bir yük kapasitesi, gövde içine çekilebilen bir radar, manyetik detektör bomu ve arama projektörleri vardı. XS2F-1 olarak adlandırılan prototipi 4 Aralık 1952'de uçtu. Arkasından üç değişik modeli sahneye çıktı… S-2E Tracker, geliştirilmiş arama ekipmanlı model de bunlardan biriydi. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı da uzun zaman bu uçakları kullandı… 1993'te piston motorlarında yaşanan sorunlar nedeniyle uçuşları durdu… Elde 15 uçak kaldı. Kayseri'deki 2'nci Hava İkmal Bakım Merkezi'ne götürüldü. 1997 yılında TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TAI) harekete geçti! 15 uçak, ABD ve Kanada'da olduğu gibi yangın söndürme uçağına dönüştürülecekti.

Ve…

Yerli yangın uçağı projesi

1 Ağustos'ta SÖZCÜ yazarı Saygı Öztürk köşesinde, 1997-1999 döneminde TAI'nin emekliye ayrılan 15 deniz karakol uçağını yangın söndürme uçağına dönüştürmek için yaptığı çalışmaları anlattı. Öztürk, ünlü bir iş insanı ve oğlunun ellerindeki Rus helikopterlerini Orman Bakanlığı'na kiraladıkları için projenin yarım kaldığını ifade etti.

2 Ağustos'ta da Habertürk yazarı Fatih Altaylı köşesinde sordu: “Yerli yangın uçağı projesi ne zaman durdu?” Altaylı'dan okuyalım: “… Şimdi TUSAŞ diye bildiğimiz TAI, 1999 yılında bir yangın söndürme uçağı modifikasyonu yapmıştı. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin emekliye ayırdığı 10 deniz karakol uçağı TAI tarafından modifiye edilerek yangın söndürme uçağına çevrilecekti. Gerekli finansman ise TEMA'nın öncülüğünde sağlanacaktı. Proje yürümeye başlamış, ilk uçağın modifikasyonu yapılmış, uçak 1999 yazında Antalya'daki orman yangınlarına başarı ile müdahale edip, yangınları söndürmeye yardımcı olmuş, 1999 depreminde Tüpraş Rafinerisi'nde çıkan yangını da söndürmeyi başarmıştı. Ve bu uçağa ABD talip olmuş, satış anlaşması bile yapılmıştı. Toplamda ilk etapta 9 olmak üzere 15 yangın söndürme uçağı yerli ve milli imkanlarla yapılacaktı. Ancak bu proje 2002 yılında yani AK Parti iktidarının ilk yılında acilen rafa kaldırıldı…”

Tarih 20 Temmuz 2003…

Milliyet Gazetesi'nden okuyalım: “… Yangın söndürme uçağı dönüşüm projesi rafa kalktı!”

Peki… Türk Silahlı Kuvvetleri'nin emekliye ayırdığı 15 deniz karakol uçağını  yangın söndürme uçağına çevirmek isteyen komutan kimdi?

Şimdi 24 yıl öncesine dönelim…

Korgeneral Sinan Bilge ve TAI

Tarih 17 Ekim 1997…

TRT1'de  Haber 24 programı…

TAI Yönetim Kurulu Başkanı emekli Korgeneral Sinan Bilge (Hava Pilot) S-2E Tracker uçağıyla ilgili projelerini anlattı. Bilge dedi ki:

“Orman yangınları her yıl Türkiye'yi büyük zarara uğratıyor. Karadan yapılan müdahalelerde yetersizlik yaşanıyor. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nın envanterinden çıkarılmış olan 15 uçağımızı yangın söndürme uçağına dönüştüreceğiz… Bu uçakların, Kanada, Fransa, Amerika, Arjantin ve Güney Afrika'da yangın uçağına dönüştürüldüğünü gördük. TAI olarak, S-2E Tracker uçaklarını kullanabilir miyiz diye değerlendirme yaptık. Orman Bakanımız Ersin Taranoğlu'yla görüştük ve memnun kaldı. Kanadalılar'ın geliştirdiği iki uçağı Türkiye'ye getirdik. Bugün Ankara'da gösteri uçuşları yapacaklar. Bakanlık onay verirse 15 uçağı kazandıracağız. Bu milli çözümdür. Dönüşüm sonrasında asgari 20 sene kullanabiliriz. Üç ana merkez olacak. İstanbul-Çanakkale bölgesi,  İzmir bölgesi ve Antalya bölgesi ana üs olacak. Her bölgede 5 uçak duracak. Bir uçak için yaklaşık 2.5-3 milyon dolar harcayacağız. Toplamda 50 milyon dolar! Yeni uçakların bir tanesi 30 milyon dolar… ”

SONUÇ: Yangın söndürme uçağı dönüşüm projesi 2003 yılında rafa kalktı! Uçakları da ABD satın aldı! Oysa… İlk uçağın modifikasyonu yapılmış, 1999 depreminde Tüpraş Rafinerisi'nde çıkan yangını da söndürmeyi başarmıştı.