NASA, yaklaşık 22 yıldır uzayı inceleyen Swift teleskobunun kontrolsüz şekilde Dünya’ya dönüşünü takip ediyor. Yaklaşık 1.500 kilogram ağırlığındaki gözlemevinin yörüngesi son aylarda beklenenden daha hızlı alçalmaya başladı. Teleskobu kurtarmak için gerçekleştirilen operasyon ise başarısız oldu.
ABD Uzay Kuvvetleri'nin son tahminlerine göre Swift, 6 Kasım gibi erken bir tarihte Dünya atmosferine girebilir. Uzmanlar, teleskoptan geriye kalan parçaların nereye düşeceğini de güvenilir şekilde hesaplayamıyor.
Güneş aktivitesi teleskobun yörüngesini etkiledi
Swift'in irtifa kaybının hızlanmasında artan güneş aktivitesi etkili oldu. Güneş'teki hareketlilik, Dünya atmosferinin üst katmanlarının ısınmasına ve genleşmesine neden oluyor. Bu durum, alçak yörüngede hareket eden uzay araçlarının karşılaştığı atmosferik sürtünmeyi artırıyor.
Artan sürtünme nedeniyle Swift, başlangıçta öngörülenden daha hızlı irtifa kaybetmeye başladı. NASA, değerli gözlemevini kaybetmemek için bir kurtarma operasyonu başlattı ancak girişim beklenen sonucu vermedi.
Robotik araç teleskobu kurtaramadı
NASA, Swift'i daha güvenli bir yörüngeye taşımak amacıyla Amerikan şirketi Katalyst Space Technologies ile anlaştı. Şirket, bu zorlu görev için LINK adlı özel bir robotik uzay aracı geliştirdi.
LINK'in görevi, Swift'e yaklaşarak onu üç robotik koluyla yakalamak ve daha yüksek bir yörüngeye taşımaktı. Böylece teleskobun bilimsel çalışmalarına devam etmesi planlanıyordu.
3 Temmuz'da uzaya gönderilen LINK, kısa süre sonra teknik sorunlarla karşılaştı. Aracın itki ve yönlendirme sistemlerinde yaşanan arızalar, teleskoba yeterince yaklaşmasını engelledi.
LINK, Swift'e yaklaşık 12 ila 15 kilometre kadar yaklaşmasına rağmen kritik yakalama manevrasını gerçekleştiremedi. Bunun üzerine kurtarma operasyonu iptal edildi. Robotik araç da eylül ayında Dünya atmosferine girerek yanıp yok oldu.
Bu başarısızlıkla birlikte Swift'in daha güvenli bir yörüngeye taşınma ihtimali de ortadan kalktı.
Teleskoptan geriye kalan parçalar Dünya'ya ulaşabilir
NASA, Swift'in büyük bölümünün atmosfere giriş sırasında yüksek sıcaklık nedeniyle parçalanarak yanacağını öngörüyor. Ancak bazı parçaların bu süreçten sağ çıkma ihtimali bulunuyor.
Erime noktası oldukça yüksek olan tungsten gibi dayanıklı metallerin yanı sıra teleskobun aynalarına ait bazı parçalar da Dünya'ya ulaşabilir.
Swift görevi bilim insanı Brad Cenko, olası enkazın büyük ihtimalle okyanusa düşeceğini tahmin ediyor. Ancak teleskobun atmosfere yeniden giriş yapabileceği bölge henüz oldukça geniş.
Mevcut hesaplamalara göre Afrika, Avustralya, Hindistan, Güneydoğu Asya ile Orta ve Güney Amerika olası yeniden giriş bölgeleri arasında bulunuyor.
Bu bölgelerin herhangi birine kesin olarak enkaz düşeceği anlamına gelmiyor. Uzmanlar, mevcut verilerle daha net bir tahmin yapmanın mümkün olmadığını belirtiyor.
NASA ise düşen parçaların insanlara zarar verme ihtimalinin son derece düşük olduğunu vurguluyor.
Swift son gözlemini 20 Ekim'de yaptı
Swift teleskobu, son bilimsel gözlemini 20 Ekim'de gerçekleştirdi. Yörüngesinin giderek alçalması nedeniyle hassas cihazlarının istikrarlı çalışmasını sağlamak zorlaşınca gözlemevinin faaliyetleri durduruldu.
Uzay teleskobu, özellikle evrendeki en güçlü patlamalar arasında yer alan gama ışını patlamalarını incelemek üzere tasarlanmıştı. Yaklaşık 22 yıl boyunca gerçekleştirdiği gözlemlerle bilim dünyasına önemli veriler sağladı.
Ancak uzun yıllar süren görevi, planlandığı gibi kontrollü bir şekilde sona eremedi. Swift şimdi Dünya atmosferine kontrolsüz bir dönüş yapmaya hazırlanıyor.
ABD Uzay Kuvvetleri, teleskobun yörüngesini izlemeyi ve yeni veriler doğrultusunda tahminlerini güncellemeyi sürdürüyor. 6 Kasım olarak öngörülen yeniden giriş tarihi, atmosferik koşullara ve irtifa kaybının hızına bağlı olarak değişebilir.
