ABD’deki Harvard Forest araştırmacıları, doğal afetlerin ormanları uzun vadede nasıl değiştirdiğini anlamak amacıyla 1990 yılında sıra dışı bir deney başlattı. Büyük bir kasırganın oluşturacağı hasarı taklit etmek için belirlenen alandaki yüzlerce ağaç halatlarla yere yatırıldı.
279 AĞACI HALATLARLA YERE DEVİRDİLER
Araştırmacılar deney alanındaki 279 ağacı kontrollü şekilde devirdi. Amaç, şiddetli bir kasırganın ormanda oluşturabileceği geniş çaplı yıkımı yapay olarak meydana getirmek ve sonrasında yaşanacak değişimi takip etmekti. Ağaçlar devrildikten sonra alan temizlenmedi. Yerde kalan gövdeler ve diğer bitkisel materyaller kaldırılmadan doğal sürecin devam etmesine izin verildi.
ORMANI NEDEN KENDİ HALİNE BIRAKTILAR?
Deneyin temel amacı, büyük bir yıkımın ardından insan müdahalesi yapılmayan bir ormanın nasıl tepki verdiğini belirlemekti. Araştırmacılar bu nedenle devrilen ağaçları kaldırmak veya alanı yeniden düzenlemek yerine değişimi yıllar boyunca takip etti. Böylece bitki örtüsündeki değişimler ve ormanın yeniden gelişme süreci aynı alanda uzun süre boyunca gözlemlendi.
30 YIL BOYUNCA DEĞİŞİMİ İZLEDİLER
1990’da başlatılan deney sonraki yıllarda da devam etti. Araştırmacılar, yapay kasırga hasarının ardından ormanda meydana gelen değişimleri düzenli olarak kayıt altına aldı.
Aradan yaklaşık 30 yıl geçtiğinde deney alanında yeniden yoğun bir bitki örtüsü oluştu. Devrilen ağaçların bıraktığı alanlarda yeni bitkiler ve genç ağaçlar gelişirken, yerde bırakılan eski gövdeler de ekosistemin parçası olarak kaldı.
ORMAN BEKLENENDEN FARKLI TOPARLANDI
Araştırmacıların uzun süreli gözlemleri, ağır fiziksel hasara rağmen orman ekosisteminin tamamen ortadan kalkmadığını gösterdi. Ayakta kalan bitkiler ve yeni büyüyen ağaçlar alanın yeniden yeşillenmesini sağladı. Devrilmiş ağaçların kaldırılmaması da doğal sürecin takip edilmesine imkan verdi. Yerdeki odunsu materyaller zaman içerisinde ayrışırken ormandaki yaşam döngüsünün bir parçası haline geldi.
1990’DA BAŞLAYAN DENEY 36 YILDIR SÜRÜYOR
1990 yılında 279 ağacın devrilmesiyle başlayan deneyin üzerinden 2026 itibarıyla 36 yıl geçti. Harvard Forest’taki alan, doğal afetlerden sonra ormanların uzun vadeli değişimini incelemek amacıyla takip edilmeye devam ediyor. Onlarca yıla yayılan çalışma, büyük bir fiziksel yıkımın ardından ormanın insan müdahalesi olmadan geçirdiği değişimin aynı bölgede izlenmesine olanak sağladı.
