Manhattan Adası’nın 1626 yılında Hollandalı tüccar Peter Minuit ile Lenape halkı arasında gerçekleşen anlaşmayla el değiştirmesi, aradan geçen yaklaşık dört yüzyıla rağmen ekonomik ve hukuki boyutlarıyla gündemdeki yerini koruyor.
Dönemin kayıtlarına göre anlaşmada, Manhattan için yaklaşık 60 Hollanda loncası değerinde ticari mal verildi. Söz konusu tutar, daha sonraki yüzyıllarda yapılan para ve kur çevrimleri sonucunda popüler kaynaklarda yaklaşık 24 dolar (yaklaşık 1100 lira) olarak ifade edildi. Bu nedenle işlem, uzun yıllar boyunca “Manhattan’ın 24 dolara satın alınması” şeklinde anıldı.
Günümüzde ise Manhattan’daki toplam gayrimenkul değerinin yaklaşık 1,5 ila 2 trilyon dolar (yaklaşık 96 trilyon 129 milyar 600 milyon lira) arasında olduğu tahmin ediliyor. Aradaki fark, tarihi işlemin günümüz ekonomik değerleriyle karşılaştırılmasına yönelik çeşitli finansal hesaplamalara konu oluyor.
1626'DAKİ TUTARIN BUGÜNKÜ KARŞILIĞI
Tarihsel enflasyon hesaplamalarında, 1626 yılında kullanılan 60 loncanın satın alma gücünün günümüzde birkaç bin dolara karşılık gelebileceği belirtildi. Bununla birlikte, tarihsel para birimlerinin günümüz para sistemine doğrudan çevrilmesinin çeşitli ekonomik ve metodolojik farklılıklar nedeniyle sınırlı olduğu ifade edildi.
Finansal değerlendirmelerde ayrıca, dönemin yaklaşık 24 dolarlık tutarının uzun vadeli bir yatırım aracında değerlendirilmesi durumunda ortaya çıkabilecek bileşik getiri de hesaplanıyor.
Yıllık ortalama yüzde 8 ila yüzde 10 getiri varsayımıyla yapılan teorik hesaplamalarda, başlangıçtaki 24 doların yaklaşık 400 yıl boyunca bileşik getiriyle değerlendirilmesi halinde ortaya çıkacak tutarın son derece yüksek seviyelere ulaşacağı görülüyor ancak bu hesaplama, tarihsel dönem boyunca aynı yatırım getirisinin kesintisiz biçimde elde edildiği varsayımına dayanıyor.
MÜLKİYET TANIMI TARTIŞMASI
Anlaşmanın hukuki ve tarihsel boyutunda ise “mülkiyet” kavramının taraflar açısından farklı anlamlar taşıdığı belirtildi.
yüzyıldaki Hollanda hukuk anlayışında toprak, özel mülkiyet kapsamında devredilebilen bir varlık olarak değerlendiriliyordu. Avrupa dışındaki yerli topluluklarda ise toprağın kullanım biçimleri ve mülkiyet anlayışları farklılık gösterebiliyordu.
Lenape halkının toprakla ilişkisine ilişkin tarihsel araştırmalar, arazinin modern anlamda özel mülkiyet olarak alınıp satılan bir varlık şeklinde değerlendirilmediğine dikkat çekiyor. Bu nedenle 1626'daki anlaşmanın taraflar açısından aynı hukuki ve ekonomik anlamı taşıyıp taşımadığı tarihçiler arasında ele alınan konular arasında bulunuyor.
DEĞERİ TRİLYONLARCA DOLARI BULUYOR
Manhattan, günümüzde New York ekonomisinin ve küresel finans sisteminin önemli merkezlerinden biri konumunda bulunuyor. Ada üzerindeki ticari ve konut amaçlı gayrimenkullerin toplam değeri trilyonlarca dolarla ifade edildi.
1626 yılında gerçekleşen anlaşmanın bedeliyle günümüzdeki gayrimenkul değerleri arasındaki fark ise Manhattan’ın yaklaşık dört yüzyıl içerisinde geçirdiği ekonomik ve kentsel dönüşümün en dikkat çekici göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Tarihsel kayıtlarda 60 lonca değerindeki ticari mallarla ifade edilen anlaşma, sonraki dönemlerde yapılan para çevrimleriyle “24 dolarlık Manhattan satın alımı” olarak ün kazandı. Günümüzde ise işlem, yalnızca tarihi bir arazi anlaşması olarak değil, para değeri, bileşik getiri, mülkiyet hukuku ve farklı mülkiyet anlayışlarının kesiştiği bir tarihsel işlem olarak inceleniyor.
