Araştırmada, viral ensefalit (beyin iltihabı) geçiren kişilerin Alzheimer hastalığına yakalanma riskinin 31 kat daha fazla olduğu görüldü. 406 viral ensefalit vakasından 24’ü – yani yaklaşık yüzde 6’sı – Alzheimer’a yakalanmıştı.
Grip sonrası zatürre nedeniyle hastaneye kaldırılan kişilerde ise Alzheimer, Parkinson, ALS ve demans görülme oranlarında artış tespit edildi. Ayrıca bağırsak enfeksiyonları, menenjit ve zona (varicella-zoster virüsü) gibi hastalıkların da nörodejeneratif hastalık gelişiminde rol oynadığı belirlendi.
Bu viral enfeksiyonların beyinde yol açtığı etkilerin 15 yıla kadar kalıcı olabildiği belirtildi. Araştırmacılar, inceledikleri hiçbir durumda virüslerin koruyucu bir etki oluşturduğuna dair bir bulguya ulaşmadı.
İlişkilendirilen virüslerin yüzde 80’i, kan-beyin bariyerini aşabilen yani nörotrofik özelliğe sahipti. Bu da virüslerin doğrudan sinir sistemine ulaşarak uzun vadeli tahribata yol açabileceğini gösteriyor.
Araştırmacılar, bu virüslerden bazılarına karşı günümüzde aşıların mevcut olduğunu hatırlattı. Grip, zatürre ve zona aşılarının hastalığı tamamen önlemese bile hastaneye yatış oranlarını önemli ölçüde azalttığı biliniyor. Bu nedenle aşıların, nörodejeneratif hastalıklara yakalanma riskini de dolaylı olarak azaltabileceği vurgulandı.
Çalışma, ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü’nden Michael Nalls liderliğinde yürütüldü. Nalls, “Yıllardır bilim insanları her bir nörodejeneratif hastalıkla tekil virüsler arasındaki bağlantıyı teker teker inceliyordu. Biz ise daha veri odaklı bir yaklaşım benimsedik” dedi.
Araştırma sürecinde ilk olarak Finlandiya’dan 35 bin kişi ile 310 bin kontrol grubunun verileri karşılaştırıldı. Bu analizde 45 potansiyel bağlantı tespit edildi. Ardından İngiltere Biobank verileri kullanılarak 100 bin kişi üzerinde yapılan ikinci analizde bu sayı 22 sağlam bağlantıya indirildi.
Araştırma doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmasa da, virüslerin Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıkların gelişiminde önemli ve muhtemelen önlenebilir bir risk faktörü olabileceğine dair güçlü kanıtlar sundu.
Çalışmanın ortak yazarlarından nörogenetikçi Andrew Singleton, “Bu hastalıklar için etkili tedavi seçenekleri sınırlı. Sonuçlarımız, virüslerin ve sinir sisteminde oluşturdukları iltihabın ortak bir risk faktörü olabileceğini gösteriyor” dedi.
