Dünyanın en gizemli stratovolkanlarından biri olan 3 bin 940 metre yüksekliğindeki Taftan Yanardağı, on binlerce yıllık uykusundan uyanış sinyalleri veriyor. Uzaydan yapılan radar ölçümleri (InSAR), dağın zirvesine yakın bölgelerde zeminin şiştiğini ve basıncın henüz azalmadığını ortaya koydu. Bu durum, "sönmüş volkan" etiketinin ne kadar yanıltıcı olabileceğini bir kez daha kanıtladı.
UZAYDAN TESPİT EDİLEN TEHLİKE
İspanya Ulusal Araştırma Konseyi (IPNA) tarafından yürütülen çalışmada, Sentinel-1 uydularından gelen veriler kullanıldı. Gece gündüz demeden bulutların arkasını görebilen bu teknoloji, Taftan'ın zirvesinin yaklaşık 10 ay içinde 9 santimetre yükseldiğini belirledi. Uzmanlara göre bu değişim, yüzeyin sadece 490 ila 630 metre altındaki hidrotermal sistemde biriken gaz basıncından kaynaklanıyor. Şiddetli yağmurlar ve depremler gibi dış etkenler elendiğinde, bu yükselişin tamamen yanardağın içindeki süreçlerle ilgili olduğu kesinleşti.
MAGMA REZERVUARI HAREKETLENİYOR MU?
Taftan Yanardağı’nın 3,2 kilometre derinliğinde devasa bir magma rezervuarı bulunuyor. Mevcut itme kuvvetinin doğrudan taze magmadan ziyade, magmadan sızan gazların üst katmanlardaki gözeneklere basınç pompalamasıyla oluştuğu düşünülüyor. Zirvedeki gaz çıkış deliklerinden (fumaroller) püsküren dumanlar, sistemin hala canlı olduğunun en somut kanıtı olarak görülüyor. Bilim insanları, yer altındaki boruların sızdırmaz hale gelmesiyle biriken gazın, zemini bir balon gibi şişirdiği vurgulandı.
YAKINDAKİ ŞEHİRLER İÇİN FREATİK PATLAMA RİSKİ
Taftan'da yakın vadede beklenen asıl tehlike lav akıntıları değil, "freatik patlama" olarak adlandırılan buhar kaynaklı patlamalar. Sıcak sıvıların aniden buhara dönüşmesiyle yaşanabilecek bu gaz patlamaları; rüzgar yönündeki ekinleri yakabilir, gözlerde ve akciğerlerde ciddi hasarlara yol açabilir. Yanardağa sadece 50 kilometre uzaklıkta bulunan Haş şehri, olası bir aktivitede kükürt kokusunun ve gaz bulutlarının hedefi olma riskiyle karşı karşıya.
YETKİLİLERE ACİL ÖNLEM ÇAĞRISI
Çalışmanın kıdemli yazarı Pablo J. González, bu bulguların bölge yetkililerini önlem almaya çağırmak için paylaşıldığını ifade etti. "Bu basınç bir şekilde dışarı çıkmak zorunda" diyen uzmanlar, bölgeye acilen sismometre ve GPS ağları kurulmasını talep ediyor. Uydular dağı izlemeye devam ederken, yetkililerin tahliye güzergahları ve tehlike haritaları üzerinde çalışması gerektiği belirtiliyor. Dağın henüz "bağırmadığı ancak fısıldadığı" vurgulanırken, hazırlıkların şimdiden yapılması gerektiğine dikkat çekiliyor.
