Avustralya'daki Murchison Widefield Array (MWA) radyo teleskobunun 2024'ün sonlarında tespit ettiği, yaklaşık 8 dakikada bir tekrarlayan radyo sinyalinin kaynağı bulundu. GPM J071507-114153 adı verilen kaynak üzerinde yapılan çalışma, sinyalleri Güneş benzeri bir yıldızın yörüngesindeki beyaz cüceyle ilişkilendirdi.
Araştırmaya göre, Aralık 2024 ile Eylül 2025 arasında kaynaktan toplam 214 radyo sinyali kaydedildi. Araştırmacılar, radyo verilerini yaklaşık 100 saat boyunca işleyerek beyaz cücenin yörüngedeki hareketini takip etmeye yetecek netlikte bulgular elde etti.
Araştırmanın başyazarı astronom Sam McSweeney, bu bulguların sinyallerin doğrudan beyaz cüceden ya da onun yakınındaki bir bölgeden kaynaklandığını gösterdiğini belirtti.
GÜNEŞ BENZERİ EŞ YILDIZLA İLK ÖRNEK
Uzun aralıklarla tekrarlanan bu sinyaller, astronomide “uzun periyotlu geçici radyo kaynakları” olarak sınıflandırılıyor. Daha önce bu tür sinyaller çoğunlukla beyaz cüce ile kırmızı cüceden oluşan ikili yıldız sistemlerinde gözlemlenmişti. Bilinen 12 uzun periyotlu geçici kaynaktan en az dördünün bu tür sistemler olduğu belirlenmişti.
GPM J071507-114153 ise bu kaynaklar arasında beyaz cücenin Güneş benzeri bir yıldızla birlikte bulunduğu ilk örnek olarak kayıtlara geçti. Keck Gözlemevi'ndeki takip gözlemleri, eş yıldızın Güneş'in de içinde yer aldığı G tipi yıldız sınıfına ait olduğunu doğruladı.
Beyaz cüceler, yaşamlarının sonuna gelen yıldızların dış katmanlarını uzaya bırakmasının ardından geriye kalan yoğun çekirdeklerden oluşuyor. Başlangıçta çok sıcak olan bu cisimler zamanla soğuyor.
EŞ YILDIZDAKİ PATLAMALAR DA TESPİT EDİLDİ
Araştırmacılar, beyaz cüceden gelen radyo sinyallerini kullanarak Güneş benzeri eş yıldızda meydana gelen patlamaları da tespit etti. Araştırmanın sorumlu yazarlarından Natasha Hurley-Walker, radyo dalgalarıyla 5 bin ışık yılından daha uzaktaki bir yıldızda gerçekleşen fırtınaların saptanabilmesini dikkat çekici bir gelişme olarak değerlendirdi.
Uzun periyotlu geçici radyo kaynaklarına ilişkin kapsamlı çalışmalar 2022'de hız kazandı. O yıl incelenen bir kaynağın sinyalleri yaklaşık 18 dakikada bir, bir yıl sonra tespit edilen başka bir kaynağın sinyalleri ise yaklaşık 21 dakikada bir tekrarlanıyordu. Bu uzun aralıklar, kaynakları hızla dönen nötron yıldızları olan pulsarlardan ayıran özellikler arasında bulunuyor.
Araştırmacılara göre yeni çalışma, bu radyo kaynaklarının geleneksel gözlem yöntemleriyle tespit edilmesi zor beyaz cücelerin bulunmasına da yardımcı olabileceğini gösteriyor. Benzer sistemlerin keşfi, yıldızların evrimi ve ikili yıldız sistemlerindeki etkileşimlere ilişkin yeni bilgiler sağlayabilir.
