ABD'nin İran'ın ana petrol ihracat terminali Kharg Adası'na yönelik olası bir askeri müdahalesi, küresel enerji piyasalarında panik yarattı.
Petrol sondaj mühendisliği ve küresel analiz uzmanı Panurat Damrongthai'nin yayımladığı acil durum raporuna göre; adanın ele geçirilmesi veya vurulması sadece bir savaş meselesi değil, devasa bir yer altı üretim ağının tamamen çökmesi anlamına geliyor. Uzmanlar, böyle bir altyapı çöküşünün küresel petrol fiyatlarını durdurulamaz bir şekilde artıracağı konusunda uyarıyor.
Dünyanın dört bir yanında sondaj ve üretim sistemleri kurmuş olan Damrongthai, Kharg Adası'nın bir "limandan" ibaret olmadığını, devasa bir ağın son durağı olduğunun da altını çiziyor.
SADECE BİR ADA DEĞİL, 'ANA ATERLERİN' BİRLEŞME NOKTASI
Kharg Adası, sadece 20 kilometrekarelik küçük bir kara parçası gibi görünse de, dünyanın en büyük yer altı petrol ağlarından birinin kalbidir. Binlerce metre derinlikteki devasa Ahvaz, Marun ve Gachsaran sahalarından pompalanan ham petrol, yüzlerce gaz giderme ve pompalama istasyonundan geçerek deniz altı boru hatlarıyla bu adada toplanır. Adanın devreden çıkması, tüm bu devasa yer altı sisteminin "tıkanması" demektir.
'YUKARI AKIŞ' SİSTEMİNİN ÇÖKÜŞ SENARYOSU
Olası bir ABD müdahalesi veya deniz ablukası (özellikle Çin gibi büyük alıcıların gemilerinin engellenmesi) durumunda, sistemde anında ölümcül bir zincirleme reaksiyon başlayacak:
Depolama Taşması: Adadaki 30 milyon varillik petrol depolama kapasitesi sadece birkaç gün içinde tamamen dolacak ve petrol boru hatlarından taşma noktasına gelecektir.
Kuyu Kapatma (Zorunlu Kapatma) Kabusu: İhracat durduğunda, mühendisler kaynağa giden kuyuları aniden kapatmak zorunda kalacaktır. Bu, basit bir vanayı kapatmak değil; yeraltındaki devasa basıncı kontrol etmektir. Ani bir kapatma, ekipmanları parçalayabilir veya en kötüsü "Formasyon Hasarı" adı verilen ve rezervuar kayasını kalıcı olarak tıkayan geri döndürülemez bir yıkıma yol açabilir.
Görünmez Hasar ve Patlama Riski: Üretim sistemini güvenli bir şekilde kapatmak haftalar sürer. Bu süreçteki her saniyelik gecikme, biriken basınç nedeniyle boru hatlarının patlaması riskini taşır.
AYLARCA SÜRECEK 'YENİDEN BAŞLATMA' KRİZİ
ABD adayı ele geçirse bile, elde edeceği şey muhtemelen terminalin kalıntıları olacaktır. Çünkü uzmanlara göre bu tesisler yok edilmeden ele geçirilemeyecek kadar küçüktür. Kapatılan bir yukarı akış sistemini (upstream) yeniden başlatmak; boru hatlarını temizlemek, kuyu basınçlarını dengelemek ve hasarlı istasyonları onarmak en az 6 ay ila 1 yıl sürecektir.
Piyasadaki denklemden milyonlarca varil petrolün aniden çıkması, küresel bir arz şokuna neden olacak. Çin başta olmak üzere büyük sanayi ülkeleri, alternatif ham petrol bulmak için dünya çapında amansız bir mücadeleye girişecek. Enerji sistemini yeniden kurmanın bir gökdelen inşa etmek kadar zaman alacağını bilen piyasalar, petrol fiyatlarını tarihin en yüksek seviyelerine taşıyabilir.
