ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin enerji lojistiğine sıçramasıyla birlikte küresel piyasalar alarm durumuna geçti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM), İran’a ait üç ham petrol tankerini vurduğunu açıklaması sonrasında akaryakıt fiyatlarındaki artış beklentisi piyasaları doğrudan etkilemeye başladı.
Petrol fiyatlarında yaşanacak olası bir tırmanışın tüketici ürünlerine zam olarak yansıması beklenirken, Türkiye’de gözler pazartesi günü finansal piyasaların vereceği ilk tepkilere çevrildi.
CENTCOM SALDIRIYI RESMEN DUYURDU
CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, 5 Eylül’de düzenlenen askeri operasyonda İran’a ait üç ham petrol tankerinin hedef alındığı belirtildi.
Söz konusu operasyonun, İran Devrim Muhafızları’nın bölgede devriye görevi yapan bir Amerikan uçak gemisi ile güdümlü füze destroyerine balistik füze fırlatmasının ardından gerçekleştirildiği bildirildi. Açıklamada, Amerikan gemilerinin saldırılardan kaçındığı ve ABD personelinin herhangi bir zarar görmediği ifade edildi.
ASKERİ HEDEFLERİN DETAYLARI
Saldırıya uğrayan gemilerin konumlarına ilişkin verilen bilgilere göre, M/T Downy isimli tanker İran’ın petrol ihracat merkezi olan Kharg Adası açıklarında, M/T Stark 1 ise Jask yakınlarında kalıcı olarak devre dışı bırakıldı.
Umman Körfezi’nde bulunan yüksüz M/T Kylo (Noxen) ise mürettebatın gemiyi terk etmesinin ardından çok sayıda noktadan vurularak kullanılamaz hale getirildi. İhracatın yüzde 90'ının yapıldığı Kharg petrol terminalinin kendisinin vurulduğuna veya terminaldeki yüklemelerin durduğuna dair teyit edilmiş bir bilgi bulunmuyor.
WASHİNGTON'DAN EKONOMİK MALİYET VURGUSU
CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, iki Amerikan gemisinin hedef alınmasına karşılık üç İran tankerinin vurulduğunu ve verilecek karşılığın daha yüksek bir ekonomik maliyet oluşturacağını belirtti.
Washington yönetimi, tankerleri İran Devrim Muhafızları'nı finanse eden bir ağın parçası olarak tanımlayarak, askeri adımların bundan böyle doğrudan petrol taşıma kapasitesini ve ekonomik kaynakları hedef alacağını ilan etmiş oldu.
Petrol Fiyatları Haftayı Yükselişle Kapatmıştı Saldırının hafta sonu gerçekleşmesi nedeniyle petrol piyasalarındaki ilk doğrudan etkiler henüz fiyatlanmadı.
Ancak cuma günkü kapanışta Brent petrol yüzde 7,6 yükselişle 96,28 dolara, Batı Teksas türü ham petrol (WTI) ise yaklaşık yüzde 10 artışla 91,48 dolara ulaşmıştı. Piyasaların yeni haftaya jeopolitik risk primiyle girmesi beklenirken, ilk fiyatlamalar Asya piyasalarının açılmasıyla netleşecek.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA GEMİ TRAFİĞİ DÜŞTÜ
Kpler verilerine dayandırılan bilgilere göre, Hürmüz Boğazı’ndan geçen emtia gemisi sayısı perşembe günü 4’e kadar geriledi. Son 10 günlük ortalamanın yaklaşık 15 gemi olduğu belirtilirken, AIS cihazlarını kapatan gemilerin bu sayımlarda yer almayabileceği hatırlatıldı.
Tanker saldırıları öncesinde Orta Doğu petrol ihracatında somut bir daralma gözlenmediği aktarılsa da yeni gelişmelerin ardından risk hesaplamalarının güncelleneceği öngörülüyor.
TÜRKİYE İÇİN RİSK YALNIZCA PETROL FİYATI DEĞİL
Türkiye açısından yeni haftada yalnızca ham petrol fiyatları değil, tanker navlunları ve savaş riski sigorta primleri de kritik göstergeler arasında yer alıyor.
Bölgedeki askeri risklerin artması durumunda taşıma ve sigorta maliyetlerinin yükselmesi, enerjinin yanı sıra rafineri, havacılık, petrokimya ve lojistik sektörlerinde ek maliyet baskısı yaratabilir. Mevcut durumda Türk şirketlerinin operasyonlarında veya bilançolarında doğrulanmış doğrudan bir aksama verisi bulunmazken, piyasaların pazartesi günkü seyri belirleyici olacak.
