Dün 102,59 dolara kadar tırmandıktan sonra günü 100,20 dolardan tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik riskler ve ABD'deki arz kesintilerinin etkisiyle yeniden şaha kalktı.
ABD ordusuna İran'a yönelik olası yeni saldırılar için hazırlık talimatı verildiğine ilişkin haber akışı ve Tahran yönetiminden gelen Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçişlerin kapatılacağı açıklamaları piyasalardaki arz endişelerini zirveye çıkardı.
Küresel piyasalardaki bu sert dalgalanmayla birlikte Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,2 artarak 104,43 dolara kadar yükselirken, ABD tipi ham petrol (WTI) de 91,95 dolara ulaştı.
Küresel cephede yaşanan bu tırmanışın ardından Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarına yeni bir zam yapılıp yapılmayacağı sorusu kamuoyunda en çok merak edilen konulardan biri haline geldi.
AKARYAKITA ZAM BEKLENTİSİ OLUŞTU
Küresel piyasalarda Brent petrolün varil fiyatının yeniden 100 dolar sınırını aşarak 104 dolar bandına yerleşmesi, yurt içi akaryakıt piyasalarında yeni zam beklentisini gündeme taşıdı.
Döviz kuru ve uluslararası ürün fiyatlarındaki artışa doğrudan endeksli olan benzin ve motorin fiyatlarının, petroldeki bu sert yükselişin devam etmesi halinde pompaya zam olarak yansıması öngörülüyor.
Sektör temsilcileri, küresel arz endişelerinin sürmesi durumunda önümüzdeki günlerde fiyat güncellemelerinin kaçınılmaz olabileceğine dikkat çekiyor. Sürücüler ve piyasa aktörleri ise Orta Doğu'daki sıcak gelişmelerin pompa fiyatlarına yapacağı olası etkiyi yakından takip ediyor.
İRAN'A YÖNELİK OLASI SALDIRI HAZIRLIĞI
Petrol fiyatlarının yükselişinde, ABD ordusuna İran'a yönelik olası yeni saldırılar için hazırlıklarını tamamlama talimatı verildiğine ilişkin haberler etkili oluyor.
Axios'un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), ABD Merkez Kuvvetleri Komutanlığına (CENTCOM) İran'a yönelik saldırıların sürdürülmesi için hazırlıklarını tamamlama talimatı verdi.
Talimat kapsamında olası saldırılar için herhangi bir tarih belirlenmezken ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırıların zamanlamasına ilişkin değerlendirmelerini sürdürdüğü öne sürüldü.
ABD'li ve İsrailli kaynaklar, saldırıların ABD'de 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler ve İsrail'de 27 Ekim'de düzenlenecek seçimler öncesinde gerçekleştirilebileceğini belirtti.
Kaynaklar, saldırıların yeniden başlaması halinde İran'ın enerji altyapısı ve nükleer tesislerinin geniş çaplı saldırılarla hedef alınabileceğine işaret etti.
İran ise daha önce ABD'nin müzakerelerde sunduğu önerilere yanıtını arabulucular aracılığıyla ileteceğini açıklamıştı.
HÜRMÜZ'DEKİ ALTERNATİF GEÇİŞLERİN KAPATILMA RİSKİ
Öte yandan, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçiş güzergahlarını kapatacağı yönündeki açıklamalar da bölgedeki petrol sevkiyatına ilişkin endişeleri artırarak fiyatları destekliyor.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutan Danışmanı Muhammed Rıza Nakdi, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü tamamen ele geçirdiklerini öne sürerek, "yasa dışı" olarak nitelendirdiği alternatif geçiş güzergahlarının en kısa sürede kapatılacağını söyledi.
Nakdi, Boğaz'ın kapalı olduğunu savunarak İran Silahlı Kuvvetlerinin bölgedeki kontrolünün ülkesinin "meşru talepleri" karşılanana kadar süreceğini belirtti.
Bazı kişilerin küçük gemilerle petrol kaçakçılığı yaptığını ifade eden Nakdi, bu yolla taşınan sınırlı miktardaki petrolün tankerlere aktarıldığını iddia etti.
Nakdi, Hürmüz Boğazı'ndaki alternatif geçişlere de değinerek "İhlalcilerin, Hürmüz Boğazı’nda kayalıkları patlatarak ve yıkımla oluşturdukları az sayıdaki güzergahlar en kısa zamanda kapatılacak." ifadelerini kullandı.
ABD'DEKİ KASIRGA PETROL FİYATLARINI DESTEKLİYOR
Bunun yanı sıra ABD'nin Meksika Körfezi'ne yaklaşan Isaias Kasırgası nedeniyle bölgedeki petrol ve doğal gaz üretiminde yaşanan kesintiler de fiyatların yükselişini destekliyor.
Shell, Mars, Olympus, Ursa, Vito ve Appomattox tesislerinde üretimi durdururken Chevron da bölgedeki dört tesisinde üretimi durdurmaya yönelik prosedürleri başlattı.
ABD Deniz Mineralleri İdaresinin (MMA) verilerine göre, kasırga nedeniyle Meksika Körfezi'ndeki günlük petrol üretiminin yaklaşık yüzde 25'ine karşılık gelen 511 bin 619 varillik üretim durduruldu. Bölgedeki doğal gaz üretiminin de yaklaşık yüzde 16,4'ü kesintiye uğradı.
Kasırgadan en fazla etkilenme riski taşıyan şirketler arasında Chevron, bp, Eni, Murphy Oil ve Shell bulunuyor.
Ayrıca, dünyanın en çok petrol tüketen ülkesi ABD'de ham petrol stoklarının piyasa beklentilerinin aksine azalması da arz endişelerini güçlendirerek fiyatları yukarı yönlü destekliyor.
ABD Enerji Enformasyon İdaresinin (EIA) verilerine göre, ülkedeki ticari ham petrol stokları geçen hafta yaklaşık 3 milyon 200 bin varil azalarak 424 milyon 100 bin varile geriledi. Piyasa beklentisi, stokların yaklaşık 1 milyon 900 bin varil artacağı yönündeydi.
Ticari ham petrol stoklarına dahil olmayan stratejik petrol rezervleri de yaklaşık 800 bin varil azalarak 283 milyon varile düştü.
