Uluslararası bir araştırma ekibi tarafından yönetilen operasyonda, otonom su altı aracı (AUV) Akdeniz’in 65 metre derinliğinde alışılmadık bir metalik cisim saptadı. Yapılan detaylı incelemeler sonucunda, bulunan enkazın 1940'lı yılların efsanevi torpido bombardıman uçağı olan İngiliz "Fairey Swordfish" olduğu kesinleşti. Yaklaşık 11 metre uzunluğundaki gövde, on yıllardır tuzlu suyun altında olmasına rağmen motor muhafazası ve iskeletiyle bütünlüğünü koruyor.
MOTOR ARIZASI SONRASI ZORUNLU İNİŞ
3 boyutlu modelleme ve Savunma Bakanlığı arşivleri üzerinden yapılan incelemeler, uçağın tarihine ışık tuttu. Kayıtlara göre, Kraliyet Donanması'nın 830. Filosuna ait olan uçak, 19 Nisan 1941 tarihinde havalandıktan kısa süre sonra motor arızası yaşadı. Robot tarafından görüntülenen pervanelerin durumu, pilotun uçağı kontrollü bir şekilde denize indirdiğini ve mürettebatın uçak sulara gömülmeden önce güvenli bir şekilde tahliye edildiğini kanıtlıyor.
ROBOTİK TEKNOLOJİ TARİHİ KORUYOR
Malta Üniversitesi ve Harvey Mudd Koleji iş birliğiyle yürütülen projede kullanılan robotik sistemler, dalgıçlar için riskli olan derinliklerde 20 saate kadar kesintisiz veri toplayabiliyor. Dr. Timmy Gambin, bu teknolojinin santimetre hassasiyetinde ölçüm yaparak tarihi mirasın belgelenmesinde devrim yarattığını belirtti. Enkaz, uluslararası hukuk gereği Birleşik Krallık mülkiyetinde "koruma altındaki su altı mirası" statüsüne alındı.
TAHRİBATSIZ ARAŞTIRMA DÖNEMİ
Uçağın enkazı üzerinde yapılacak bundan sonraki tüm çalışmalar, gövdeye zarar vermemek adına sadece tahribatsız yöntemlerle gerçekleştirilecek. Bilim insanları, su altı robotlarının yapay zeka kapasitesini geliştirerek, düşük görüş mesafesinde dahi tarihi nesneleri otomatik olarak tanımlayabilen yeni bir yazılım üzerinde çalışıyor. Bu keşif, otonom sistemlerin sadece modern mühendislikte değil, arkeoloji dünyasında da vazgeçilmez bir güç haline geldiğini tescilledi.
