Bu kararlar; işe alımdan vardiya planlamasına, performans değerlendirmesinden iş görevlerine kadar geniş bir alanı kapsıyor. Eskiden yalnızca Uber ve Lyft gibi platform temelli iş modellerinde görülen bu uygulama, artık lojistik gibi daha geleneksel sektörlerde de kendine yer buluyor.
Örneğin, Fransız lojistik firmaları sürücüler için yapay zeka destekli rota planlama sistemleri kullanıyor. Ancak uzmanlara göre bu sistemler, çalışanların yoğun biçimde izlenmesine ve denetlenmesine de neden oluyor.
Euronews'te yer alan habere göre; Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC), bu gelişmelerin işçi haklarını tehdit ettiğini savunarak, sendikaların çalışanların algoritmalardan nasıl etkilendiğine dair müzakere yürütmekte zorlandığını belirtti.
ETUC Konfederal Sekreteri Tea Jarc, "Bu yeni ve zorlu bir alan. Birçok sendika bu konuda uzmanlık ve bütçe yetersizliği nedeniyle mücadele etmekte güçlük çekiyor" dedi.
Jarc, algoritmaların bazı durumlarda ruh sağlığı gibi özel verileri de toplayabildiğini ve çalışanları çevrimdışı olduklarında bile izleyebildiğini vurguladı.
Pek çok işyeri, çalışanlara ya da sendikalara haber vermeden yeni performans kriterleri veya takip sistemleri uygulamaya koyabiliyor.
Rapora göre, mevcut Avrupa Birliği mevzuatı bazı temel sorunları kapsasa da (örneğin şeffaflık ve öngörülebilirlik), çalışma-dinlenme süreleri arasındaki ayrımlar gibi konularda ciddi boşluklar bulunuyor.
Bu durumun, işyerlerinde algoritmalara karşı daha güçlü bir yasal çerçeve ihtiyacını doğurduğu ifade ediliyor.
Oxford İnternet Enstitüsü’nden Alessio Bertolini, algoritmik yönetimin aslında 1990’lardan bu yana var olduğunu ancak yeni yapay zeka dalgasıyla birlikte daha gelişmiş bir biçimde işyerlerine entegre edildiğini söylüyor.
Bertolini’ye göre, algoritmalar yalnızca yaygınlaşmakla kalmayacak, aynı zamanda daha sofistike hale gelecek.
AB’nin 2024’te kabul ettiği Platform Çalışanları Direktifi, algoritmalarla alınan kararların insan denetimine açık olması ve işten çıkarma gibi kritik kararların yalnızca algoritmalarla alınamaması gibi hükümler getiriyor. Ancak bu direktif, sadece gig çalışanları kapsadığı için sınırlı kalıyor.
ETUC, işyerinde yapay zeka kullanımını özel olarak düzenleyen yeni bir AB direktifi çıkarılması gerektiğini savunuyor.
