İspanya ve Portekiz'in üzerinde bulunduğu İber Yarımadası'nın hareket yönü değişti. Bilim insanlarının uydu ölçümleri ve deprem verileri üzerinde yaptığı araştırmaya göre yarımada, Afrika Levhası'nın etkisiyle artık saat yönünde dönüyor. Yılda birkaç milimetre hızla gerçekleşen bu hareket, bölgenin milyonlarca yıllık jeolojik geçmişinden farklı bir sürece işaret ediyor.
Uluslararası bir bilim insanları ekibinin Gondwana Research dergisinde yayımlanan araştırması, Avrupa ile Afrika arasındaki tektonik hareketlerin İber Yarımadası üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Araştırmacılar, uydu jeodezi ölçümleri ve deprem verilerini inceleyerek yer kabuğundaki hareketleri ve gerilimleri analiz etti.
MİLYONLARCA YILLIK HAREKETİN YÖNÜ DEĞİŞTİ
Araştırmaya göre İber Yarımadası'nın jeolojik geçmişinde saat yönünün tersine gerçekleşen dönüş, günümüzde tersine dönmüş durumda. Yarımada artık saat yönünde hareket ediyor. Bu değişim özellikle İspanya ve Portekiz'in batı ve güneybatı kesimlerinde daha belirgin görülüyor.
Bölgenin bugünkü coğrafi yapısının oluşmasında milyonlarca yıl boyunca devam eden tektonik hareketler etkili oldu. Kuzey Atlantik'in açılmasıyla İber bloğu Avrasya'dan ayrıldı ve güneybatıya doğru sürüklenmeye başladı. Bu süreçte saat yönünün tersine dönen blok, yaklaşık 200 kilometrelik yer değiştirme sonucunda bugünkü konumuna yaklaştı.
AFRİKA VE AVRUPA BİRBİRİNE YAKLAŞIYOR
Bilim insanlarına göre yaşanan yeni hareketin temelinde Afrika ve Avrasya levhalarının birbirine yaklaşmayı sürdürmesi bulunuyor. Araştırmacı Asier Madariaga, iki levhanın yılda yaklaşık 4-6 milimetre birbirine yaklaştığını belirtti.
Özellikle Cebelitarık Boğazı çevresindeki karmaşık tektonik yapı, bu hareketlerin yarımadaya nasıl yansıdığını anlamayı zorlaştırıyor. Afrika Levhası'nın oluşturduğu sıkıştırma kuvvetleri, İber bloğunun batı ve güneybatı kesimlerinde etkisini gösteriyor.
DEPREM RİSKİNİN ANLAŞILMASINA YARDIMCI OLACAK
Araştırmanın sonuçlarının, Avrupa ile Afrika arasındaki aktif tektonik yapıların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması bekleniyor. Elde edilen verilerin özellikle aktif fayların incelenmesi ve Pirene Dağları çevresindeki deprem tehlikesinin daha doğru değerlendirilmesi açısından önem taşıdığı belirtildi.
