MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin “100 İl, 1000 İlçe” hedefi, Türkiye’nin idari yapısında değişiklik ihtimalini yeniden gündeme taşıdı. Projenin hayata geçirilmesi halinde il sayısının 81’den 100’e çıkarılması ve 19 ilçenin il statüsüne kavuşması öngörülüyor. Bahçeli’nin açıklamalarıyla birlikte hangi ilçelerin il olabileceği ve yeni idari düzenlemenin nasıl şekilleneceği merak konusu oldu.
Türkiye'de il sayısını 81'den 100'e çıkaracak ve 19 ilçeye il statüsü kazandıracak yasal düzenleme hazırlığı siyasetin ana gündemi haline geldi. Bu adımın TBMM'de yasalaşması halinde, en son 1999 yılında Düzce'nin il yapılmasıyla dondurulan Türkiye haritası 27 yıl aradan sonra ilk kez yeniden çizilecek.
İL SAYISI 100'E ÇIKTIĞINDA NELER DEĞİŞECEK?
Bir ilçenin il statüsüne geçmesi, o yerleşim yerindeki kamu teşkilatlanmasını müstakil hale getirecek. Yeni teşkil edilecek her kente vali atanacak ve doğrudan valiliğe bağlı il müdürlükleri kurulacak. Emniyet, jandarma, sağlık, millî eğitim ve adalet teşkilatları il düzeyinde baştan sona yapılandırılacak. Bu dönüşüm sayesinde ilgili bölgelere doğrudan kamu yatırımı, altyapı hizmeti ve yeni istihdam alanları aktarılacak.
İdari değişim siyasi temsil dengelerine de doğrudan yansıyacak. Her il müstakil bir seçim çevresi kabul edildiği ve her ile en az bir milletvekilliği kontenjanı tanındığı için, TBMM'deki 600 sandalyenin illere göre dağılımı baştan hesaplanacak. Aynı zamanda yeni il statüsü kazanan merkezler, genel bütçe vergi gelirlerinden doğrudan il payı almaya başlayacak.
İL STATÜSÜ İÇİN ÖNE ÇIKAN ADAY İLÇELER
Nüfus büyüklüğü, gelişmişlik düzeyi, ekonomik hacmi ve bağlı bulunduğu il merkezine olan uzaklığıyla il olmaya en yakın adaylar arasında şu ilçeler öne çıkıyor:
- Alanya ve Manavgat (Antalya)
- Bandırma ve Edremit (Balıkesir)
- Fethiye (Muğla)
- Nazilli (Aydın)
- Polatlı (Ankara)
- Çorlu (Tekirdağ)
- Lüleburgaz (Kırklareli)
- İskenderun (Hatay)
- Ünye (Ordu)
- Elbistan (Kahramanmaraş)
- Siverek (Şanlıurfa)
- Kahta (Adıyaman)
- Ergani (Diyarbakır)
- Midyat (Mardin)
- Cizre (Şırnak)
- Erciş (Van)
- Yüksekova (Hakkari)
Günün Trend Haberleri
Aday sayısının belirlenen 19 kontenjanını aşması nedeniyle bazı ilçelerin ilk etapta listenin dışında kalması bekleniyor. Antalya ve Balıkesir'den ikişer ilçenin masada bulunması bu bölgelerin sınırlarında kapsamlı bir değişime işaret ederken, iki ayrı Ereğli ilçesinin eş zamanlı listeye girmesi halinde resmi adlandırma prosedürünün nasıl çözüleceği de tartışılan konular arasında yer alıyor.
BİR İLÇENİN İL OLMASI İÇİN HANGİ KRİTERLER GEREKİYOR?
Türkgün gazetesinde yer alan haberde ve daha önce kamuoyuna yansıyan idari ölçütler, dönüşüm için belirlenen temel kriterleri ortaya koyuyor. Bir ilçenin il yapılabilmesi için en az 100 bin nüfusa sahip olması ve bağlı bulunduğu il merkezine en az 30 kilometre mesafede yer alması şart koşuluyor.
Bunun yanı sıra şehirleşme hızı, ulaşım altyapısı, hinterlant kapasitesi, ekonomik çeşitlilik ve eğitim göstergelerini kapsayan toplam 8 ayrı başlıkta resmi inceleme yürütülüyor. Anayasa gereği il kurulması yalnızca kanunla mümkün olduğu için, belirlenen ilçelerin tescili TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilecek yasa teklifine bağlı bulunuyor.
PLAKA SİSTEMİ 100 NUMARAYA KADAR GENİŞLEYECEK
Yeni illerin kuruluşuyla birlikte Türkiye'deki plaka kodlama sistemi de büyütülecek. Hâlihazırda 01 Adana ile başlayıp 81 Düzce ile sonlanan plaka sisteminde mevcut 81 ilin numarası sabit kalacak; yeni illere 82'den başlayarak 100'e kadar uzanan yeni kodlar tanımlanacak.
Benzer bir geçiş dönemi 1989-1999 yılları arasında yaşandı. Bu dönemde kurulan 14 yeni il, kuruluş tarihlerine göre sırasıyla şu plaka kodlarını aldı:
- Aksaray: 68
- Bayburt: 69
- Karaman: 70
- Kırıkkale: 71
- Batman: 72
- Şırnak: 73
- Bartın: 74
- Ardahan: 75
- Iğdır: 76
- Yalova: 77
- Karabük: 78
- Kilis: 79
- Osmaniye: 80
- Düzce: 81
Yeni dönemde hangi ilçenin hangi plaka numarasını alacağı kanun metninde belirlenecek. Daha önce gündeme gelen kulis bilgilerinde, aday ilçelerin hiçbirinin 100 numaralı plakayı sembolik çekincelerle talep etmediği basına yansımıştı. İl olan ilçelerdeki mevcut araç plakalarının değiştirilip değiştirilmeyeceği hususu da çıkacak yasal düzenlemeyle hükme bağlanacak.
YEREL YÖNETİM REFORMU VE YASAL SÜREÇ
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Türkgün gazetesine aktardığı değerlendirmelerde idari dönüşümün yerel yönetim reformuyla birlikte yürütülmesi gerektiğine dikkat çekti. Belediyelerde gündeme gelen yolsuzluk ve şaibeli işlemlere karşı şeffaflığın artırılması, idari denetimlerin sıkılaştırılması ve yerel teşkilatlarda köklü bir reform yapılmasının zorunlu olduğunu vurguladı.
"100 il" hedefi uzun süredir siyasi ajandada bulunuyor. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Mayıs 2022'de il sayısı 100'e ve nüfusu 100 milyona ulaşmış bir Türkiye vizyonunu duyurmuş, 2023 seçimleri sonrasındaki ilk grup toplantısında ise "Cumhuriyet’in 100'üncü yıl dönümünde 100 maddelik Anayasa teklif metnimiz hazırlanmıştır. Yeni yüzyılda 100 il, 1000 ilçeden müteşekkil idari yapısıyla gücüne güç katmış bir Türkiye’yi inşa ve ihya etmemiz mümkündür" ifadelerini kullanmıştı.
Daha önce AKP Merkez Yürütme Kurulu'nda da ele alınan ve yerel seçim sonrasına bırakılması değerlendirilen konu, İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi'nin haziran ayında 106 il iddiasını yalanlamasının ardından 100 il hedefiyle yeniden Meclis gündemine taşındı. Yasa teklifinin Meclis onayına sunulmasıyla birlikte 27 yıllık idari takvim resmen işlemeye başlayacak.
GÜNCEL MÜLKİ İDARE VE NÜFUS VERİLERİ
İçişleri Bakanlığı’nın güncel verilerine göre Türkiye’nin mevcut mülki idare bölümleri envanteri şu rakamlardan oluşuyor:
İl sayısı: 81
İlçe sayısı: 922
Mahalle sayısı: 32.314
Köy sayısı: 18.213
Bağlı yerleşim sayısı: 23.572
Büyükşehir belediyesi sayısı: 30
İl belediyesi sayısı: 51
Büyükşehir ilçe belediyesi sayısı: 519
İlçe belediyesi sayısı: 403
Belde belediyesi sayısı: 400
Toplam belediye sayısı: 1.403
İl özel idaresi sayısı: 51
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla Türkiye’nin toplam nüfusu 86 milyon 320 bin 602 kişiye ulaştı. Nüfus dağılımı incelendiğinde mevcut 81 il arasında 3 ilin nüfusu 100 binin altında kalırken, 6 ilin nüfusu 200 binin, 20 ilin nüfusu ise 300 bin sınırının altında bulunuyor.
www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş'ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.
