Doğal süreçlerin yanı sıra sanayi atıkları, madencilik faaliyetleri ve fosil yakıt kullanımı sonucu çevreye salınan cıvanın, sucul ekosistemlerde metilcıvaya dönüşerek canlı dokularında biriktiği bildirildi. Besin zincirinin üst basamaklarında bulunan büyük ve uzun ömürlü avcı balıkların bu toksik maddeyi daha yüksek oranlarda bünyesinde barındırdığı kaydedildi.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), insanlarda metilcıva maruziyetinin birincil kaynağının kontamine su ürünleri tüketimi olduğuna dikkat çekiyor. Kurum verilerine göre söz konusu madde, özellikle anne karnındaki fetüs ile küçük çocukların beyin ve sinir sistemi gelişiminde ciddi risk oluşturuyor.
'UZAK DURULMASI GEREKENLER' LİSTESİ AÇIKLANDI
ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ile ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) yayımladığı ortak tüketim rehberinde, cıva yoğunluğu en üst seviyede olan ve hamileler, emziren anneler ile çocukların tüketmemesi tavsiye edilen 7 balık türü paylaşıldı:
Kral Uskumru: Yüksek doku cıvası tespit edilen bu türün, daha düşük riskli kabul edilen Atlantik ve Pasifik kolyozundan ayrı tutulması gerektiği belirtildi.
Marlin: Açık denizlerde balık ve mürekkep balığıyla beslenen bu avcı tür, tepe avcı konumu nedeniyle yüksek risk grubunda listelendi.
Turuncu İmparator Balığı (Orange Roughy): Derin sularda yaşaması ve büyüme sürecinin on yıllara yayılması, dokularındaki cıva birikimini artıran temel etken olarak gösterildi.
Köpekbalığı: Uzun yaşam döngüsü ve besin zincirinin en üstünde yer alması sebebiyle yüksek oranda cıva biriktirdiği ifade edildi.
Kılıçbalığı: Geniş bir av yelpazesine sahip bu büyük yırtıcı tür de riskli grupta yer buldu.
Meksika Körfezi Kaynaklı Tilefish: Tür içi coğrafi farklılıklara dikkat çekilen rehberde, Meksika Körfezi'nden avlananların kaçınılması gerekenler listesinde olduğu, Atlantik kökenlilerin ise daha düşük değerler taşıdığı aktarıldı.
İrigöz Ton Balığı (Bigeye Tuna): Konserve üretiminde kullanılan çizgili ton balığı ile sarıyüzgeç türlerinin daha güvenli sayıldığı, ancak irigöz ton balığının yüksek seviyeli cıva barındırdığı bildirildi.
PİŞİRMEK VEYA YIKAMAK CIVAYI YOK ETMİYOR
Yetkililer, balık dokusuna yerleşen metilcıvanın yıkama, suda bekletme veya yüksek ısıda pişirme yöntemleriyle temizlenemediğini vurguladı. Sağlık otoriteleri, balığın sağladığı protein ve omega-3 faydalarından mahrum kalmamak adına tüketimin tamamen kesilmesi yerine; somon, sardalya, hamsi, ringa ve tilapiya gibi kısa ömürlü ve düşük cıvalı türlerin tercih edilmesini öneriyor.
