Küresel iklim krizine bağlı olarak sayıları ve şiddeti artan orman yangınları, geleneksel ağaçlandırma yöntemlerinin yetersiz kalması üzerine devletleri yeni teknolojik çözümler aramaya sevk etti. Bu kapsamda Kanada, yangınlar sonucunda küle dönen ve insan gücüyle ulaşılması imkansız olan sarp dağlık arazileri, ağır nakliye helikopterleri ve yapay zeka destekli sistemlerle havadan ağaçlandırıyor. Literatürde "havadan tohumlama" olarak adlandırılan bu radikal yöntem, geleneksel ağaçlandırma çalışmalarına oranla çok daha hızlı ve verimli bir alternatif sunuyor.
"AKILLI TOHUM TOPLARI"
Uzmanlar, havadan düzensiz bir şekilde çıplak tohum bırakılması durumunda tohumların rüzgarda savrulduğunu ya da biyoçeşitlilik unsurları tarafından tüketildiğini belirtti. Bu sorunu aşmak adına laboratuvar ortamında özel olarak geliştirilen "akıllı tohum topları" kullanılıyor.
Söz konusu kapsüller üç temel koruyucu katmandan oluşuyor:
- Tohumun çimlenme aşamasına geçtiği anda ihtiyaç duyacağı tüm makro ve mikro elementleri barındıran zengin bir mineral tabakası.
- Kurak dönemlerde tohumun dehidrasyona uğramasını (kurumasını) önleyen biyobozunur koruyucu dış çeper.
- Kuşların ve böceklerin koku alma duyularını rahatsız ederek tohumun yem olmasını engelleyen, tamamen doğal bitkisel bileşenler.
BİNLERCE AKILLI KAPSÜL ATILIYOR
Operasyonlarda, helikopterlerin gövde altına entegre edilen ve "Aeroseeder" adı verilen özel mekanik hazneler kullanılıyor. Uçuş esnasında dakikada binlerce akıllı kapsülü toprağa fırlatabilen bu sistem, yüksek irtifadan bırakılan ağır topların yerçekimi ve helikopterin yarattığı hava basıncının etkisiyle sertleşmiş yangın toprağına derinlemesine saplanmasını sağlıyor. Toprağa nüfuz eden kapsüller, bölgeye düşen ilk yağışla birlikte dış kabuklarının erimesiyle köklenme sürecini başlatıyor.
İstatistiksel verilere göre, bir orman işçisi günde ortalama 200 fidan dikebilirken; bu teknolojiyle donatılmış tek bir helikopter, gerçekleştirdiği tek bir sorti ile yüz binlerce tohumu toprakla buluşturabiliyor. Bu da operasyonel hızı geleneksel yöntemlere kıyasla katbekat artırıyor.
YAPAY ZEKAYLA BİRLİKTE YÜRÜTÜLÜYOR
Söz konusu ağaçlandırma projeleri, tamamen dijital veri analizlerine ve rota planlamalarına dayanıyor. Gelişmiş multispektral kameralarla donatılmış insansız hava araçları ile yangın bölgesini detaylıca tarıyor.
Toplanan veriler yapay zeka algoritmaları tarafından işlenerek toprağın nem oranı, eğimi ve hangi bölgelerin hangi ağaç türüne ihtiyaç duyduğu tespit ediliyor. Yapay zekanın oluşturduğu bu dijital ekim haritası ve uçuş rotası, helikopterin uçuş bilgisayarına yükleniyor. Sistem, koordinat eşleşmesi sağlandığı anda doğru noktaya, doğru ağaç türüne ait tohum kapsülünü otonom olarak bırakıyor.
Uzmanlar, bu teknolojinin konvansiyonel fidan dikim faaliyetlerinin yerini tamamen almasından ziyade, özellikle erişimi imkansız ve geniş çaplı hasar görmüş habitatların hızlıca geri kazandırılmasında kritik bir tamamlayıcı rol oynayacağını vurguladı.
