Bilimsel adı Selaginella lepidophylla olan ve halk arasında "diriliş bitkisi" olarak bilinen çöl bitkisi, aşırı kuraklık dönemlerinde girdiğini ölüm benzeri kış uykusundan suyla temas ettiği birkaç saat içinde çıkabilme özelliğiyle dikkat çekti. Meksika'daki Chihuahua Çölü'ne özgü olan bu bitki, su kıtlığı durumunda metabolizmasını minimum düzeye indirerek yıllarca hayatta kalabiliyor.
KURAKLIK DÖNEMİNDE %95 SU KAYBEDİYOR
Yapılan araştırmalara ve botanik gözlemlere göre, S. lepidophylla susuz kaldığında içe doğru kıvrılarak top şeklini alıyor. Bu süreçte bünyesindeki suyun %95'ini kaybeden bitkinin yaprakları kahverengi ve derimsi bir görünüm kazanıyor. Dışarıdan tamamen kurumuş ve ölü gibi görünen bitki, nem veya su ile temas etmesinin ardından birkaç saat içinde yeniden açılarak yeşil rengini geri kazanıyor ve fotosentez döngüsünü yeniden başlatıyor.
Tarihsel kayıtlara göre, bitkinin bu fiziksel değişimi geçmiş yüzyıllarda İspanyol misyonerler tarafından Amerika'nın yerli halklarına dini kavramları anlatmak amacıyla bir araç olarak da kullanıldı.
BU KİMYASAL MEKANİZMA HAYATTA KALMASINI SAĞLIYOR
Bitkinin kuraklığa karşı gösterdiği bu direncin temelinde hücresel düzeyde sentezlediği iki özel bileşik yer alıyor:
Trehaloz: Bitki dokularında suyun yerini alan kristalleşmiş bir şeker türü olan bu bileşik, hücreleri tuz birikiminin yol açtığı hasarlardan koruyor.
Betainler: Hücre yapısını koruyarak bitkinin yüksek kuraklık stresine karşı direncini artırıyor.
Ayrıca kuraklığın çok uzun sürmesi halinde, bitki köklerinden ayrılarak rüzgar yardımıyla yer değiştirebiliyor ve ulaştığı yeni bölgelerde yeniden kök salabiliyor.
UZMANLAR ÖLÜMSÜZ OLDUĞUNA DİKKAT ÇEKTİ
Botanik uzmanları, diriliş bitkisinin ölümsüz olmadığını belirtti. Bitkinin kuraklığa direnme kapasitesi zamanla azalıyor ve düzinelerce dehidrasyon-rehidrasyon (kuruma-canlanma) döngüsünün ardından bitki ömrünü tamamlıyor. Bunun yanı sıra, ortamdaki suyun bitkinin hazırlık yapmasına fırsat vermeyecek kadar hızlı tükenmesi durumunda da bitki canlılığını tamamen kaybediyor.
