Gökbilimciler, yaklaşık 2,5 milyon ışık yılı uzaklıktaki Andromeda Galaksisi'nde bir yıldızın eşini yutma sürecini ilk kez gözlemlemiş olabilir. WNTR23bzdiq adlı kırmızı devdeki parlaklık değişimleri ve ardından yaşanan patlama, onlarca yıldır teorik olarak öngörülen yıldız birleşmesi sürecini destekleyen bulgular sundu.
Araştırmaya göre, Güneş'in yaklaşık 7 katı kütleye ve 350 katı genişliğe sahip yıldızın parlaklığındaki değişim 2023'te fark edildi. Artık görev yapmayan NEOWISE uzay teleskobu ile Kaliforniya'daki Palomar Gözlemevi'nde bulunan WINTER teleskobunun verileri incelendiğinde, artışın 2018'de başladığı anlaşıldı.
Araştırmacılar, bu değişimin kırmızı devin eş yıldızını içine almaya başlamasından kaynaklanmış olabileceğini düşünüyor. Bu senaryoya göre eş yıldız, devin merkezine ilerlerken çevresindeki maddeyle etkileşime girdi; açığa çıkan ısı ve enerji de sistemin parlaklığını artırdı.
PATLAMADAN 47 GÜN SONRA GÖZLEMLENDİ
Kırmızı devde 2025'in sonlarına doğru büyük miktarda ışığın açığa çıktığı şiddetli bir patlama meydana geldi. NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu, patlamadan yalnızca 47 gün sonra yıldızı gözlemledi. Bu veriler, ekibin patlamanın özelliklerini ayrıntılı biçimde incelemesini sağladı.
Araştırma ekibi, patlamanın Güneş'in kütlesinin yaklaşık yüzde 70'i kadar kütleye sahip bir eş yıldızın kırmızı devin merkezine çarpmasıyla gerçekleştiğini düşünüyor. Bu sırada uzaya saçılan maddenin kütlesinin de Güneş'in kütlesinin yaklaşık 0,1 ila 0,2 katı olduğu tahmin ediliyor.
Araştırmanın başyazarı astrofizikçi Viraj Karambelkar, bu tür bir sürecin etkilerini saptamanın zorluğuna dikkat çekti. Süreci büyük bir okyanusa bir kova su dökülmesine benzeten Karambelkar, küçük değişimleri yakalamak için uzun süre gözlem yapan hassas teleskoplara ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
İKİ YILDIZ DA HAYATTA KALMIŞ OLABİLİR
Bilim insanlarının Bao adını verdiği sistemde iki yıldızın birleşerek tek bir yıldıza dönüşmüş olması ihtimaller arasında. Ancak tamamen birleşmek yerine ikisinin de hayatta kalmış ve birbirlerine çok daha yakın bir yörüngeye yerleşmiş olması da mümkün.
Hangi senaryonun gerçekleştiğinin belirlenmesi için gözlemlerin sürmesi gerekiyor. Patlamayla ortaya çıkan maddenin zamanla dağılması ve sistemin yeniden dengelenmesi, yıldızların son durumunu ortaya çıkarabilir.
Yaşamlarının son döneminde yüzlerce kat genişleyen yıldızlar, çevrelerindeki gök cisimlerini içine alabiliyor. İkili sistemlerde eş yıldızın yutularak birleşmeye yol açması da uzun süredir teorik olarak öngörülüyor; ancak bu sürecin gerçekleştiği an şimdiye kadar doğrudan gözlemlenememişti. Araştırmacılar, Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu ve Vera Rubin Gözlemevi gibi yeni nesil gözlem araçlarının benzer olayların tespitinde önemli rol oynamasını bekliyor.