King's College London ve Reading Üniversitesi'nden araştırmacılar, tıp dünyasında ilk kez ıspanak, pancar ve lahana gibi nitrat oranı yüksek sebzeler tüketildikten sonra şekerli sakız çiğnemenin kan basıncını (tansiyonu) düşürdüğünü ortaya koydu. Bilimsel bir kavram kanıtı olarak sunulan bu çalışma, ağız içi asitliğin (pH seviyesinin) damar sağlığı üzerindeki doğrudan etkisini gözler önüne seriyor.
Ağızdaki bakterilerin gizli rolü
Ispanak ve pancar gibi sebzeler aracılığıyla topraktan alınan nitrat, doğrudan vücut tarafından kullanılamaz. Bu bileşiğin faydalı hale gelebilmesi için ağızda bulunan dost bakteriler tarafından "nitrite" dönüştürülmesi gerekir. Nitrit ise kan damarlarının gevşemesini ve genişlemesini sağlayarak kanın daha rahat akmasına yardımcı olur ve tansiyonu düşürür.
Bilim insanları, tükürükteki asitlik oranını artırmanın bu kimyasal dönüşümü hızlandırabileceği teorisini test etti. Yapılan klinik deneylerde, sağlıklı gönüllülere pancar suyu içirildikten sonra bir gruba şekerli, diğer gruba ise şekersiz sakız çiğnetildi.
Kan basıncında önemli düşüş tespit edildi
Çalışma boyunca gönüllülerden alınan kan ve tükürük örneklerinin analizi ile yapılan tansiyon ölçümleri şu somut verileri ortaya koydu:
Şekerli sakız çiğneyen katılımcıların tükürüklerindeki asitlik oranı, şekersiz sakız çiğneyenlere kıyasla belirgin şekilde arttı (pH seviyesinde 1,4 puanlık bir düşüş ölçüldü).
Asidik ortam sayesinde, katılımcıların ağızlarındaki nitrit oranı %45, genel vücutlarındaki nitrit seviyesi ise %25 oranında artış gösterdi.
Şekerli sakız kullanımı, şekersiz sakıza kıyasla hem büyük tansiyonu (sistolik) hem de küçük tansiyonu (diyastolik) ortalama 3/2 mmHg düzeyinde düşürdü.
"Diş sağlığı için sakız çiğnemeyin, bu bir tedavi değil"
Araştırma ekibi, elde edilen bu sonuçların tansiyon hastaları için evde uygulanabilecek tıbbi bir tedavi yöntemi olmadığının altını önemle çiziyor.
Dr. Andrew Webb ve Dr. Charlotte Mills, şekerin bu dönüşüm sürecini hızlandırdığını kanıtlasalar da, düzenli şekerli sakız tüketiminin diş sağlığına ciddi zararlar vereceğini ve uzun vadede kardiyometabolik sağlığı olumsuz etkileyeceğini hatırlatıyor. Uzmanlara göre bu çalışmanın asıl önemi, vücudun besinlerdeki nitratı işleme mekanizmasını anlamak ve gelecekte "diş dostu, metabolik açıdan sağlıklı" yeni takviye stratejileri geliştirmek.
Sporcular için yeni bir performans kapısı
Şekerli sakızın yarattığı bu etki yalnızca birkaç saat sürse de, bulgular atletik performansını artırmak için halihazırda pancar suyu kullanan sporcular için büyük önem taşıyor. Egzersiz öncesinde nitrat dönüşümünü optimize etmek, sporcuların kas oksijenasyonunu ve dayanıklılığını geçici olarak artırabilir.
Bilim insanları, sonraki aşamada şekerli sakız, kan basıncı ve atletik performans arasındaki bu mekanik ilişkiyi daha geniş sporcu grupları üzerinde test etmeyi planlıyor.
