Birmingham Üniversitesi öncülüğündeki uluslararası araştırma ekibinin ortaya çıkardığı süreç daha önce laboratuvar ortamında gözlemlenmişti. Ancak araştırmacılar, aynı mekanizmanın Kuzey Kutbu'nda gerçek koşullar altında bu ölçekte çalıştığını ilk kez ayrıntılı biçimde tespit etti. Bulgular Nature Geoscience dergisinde yayımlandı.
BUZ VE OKYANUSUN BULUŞTUĞU YERDE OLUŞUYOR
Doğal "bulut fabrikası" olarak tanımlanan süreç, eriyen deniz buzlarının açık suyla buluştuğu sınır bölgelerinde gerçekleşiyor. Deniz, buz ve alglerden atmosfere iyot, kükürt ve çeşitli organik bileşikler salınıyor. Güneş ışığının etkisiyle reaksiyona giren bu maddeler, havada çok küçük yeni parçacıkların oluşmasını sağlıyor.
Başlangıçta son derece küçük olan parçacıklar kısa sürede büyüyerek su buharının tutunabileceği bir yapıya dönüşüyor. Böylece havadaki su buharının damlacıklar halinde toplanmasına ve bulutların oluşmasına yardımcı oluyor.
Araştırmanın verileri, mayıs ve haziran aylarında RRS Discovery araştırma gemisiyle Grönland'ın güneydoğusu ve batısından Davis Boğazı'na kadar uzanan bölgede toplandı. Yeterli güneş ışığının bulunduğu günlerin yüzde 80'inden fazlasında yeni parçacık oluşumu gözlendi.
Ölçümlerin birinde havadaki parçacık yoğunluğu yalnızca bir gün içinde santimetreküp başına yaklaşık 50'den 1.500'e yükseldi. Bazı koşullarda bulut oluşumuna katkı sağlayabilecek parçacıkların sayısı 50 kata kadar arttı.
BUZLAR ERİDİKÇE ETKİ ALANI GENİŞLEYEBİLİR
Bilim insanlarının dikkat çektiği noktalardan biri de Kuzey Kutbu'ndaki deniz buzlarının geri çekilmesi. Buzların azalmasıyla açık deniz ile buzun karşılaştığı alanların genişlemesi, bu doğal parçacık üretiminin gerçekleşebileceği bölgeleri de artırabilir.
Ancak bunun Kuzey Kutbu'nu doğrudan soğutacağı ya da ısıtacağı henüz söylenemiyor. Bulutlar bir yandan Güneş'ten gelen ışınların bir bölümünü geri yansıtırken diğer yandan yüzeyden yayılan ısının atmosferde tutulmasına neden olabiliyor. Sonuç ise mevsime, bulutların yüksekliğine ve buz ya da açık su üzerinde oluşmasına göre değişebiliyor.
Araştırmacılar, keşfedilen mekanizmanın mevcut iklim modellerinde yeterince hesaba katılmadığını belirtiyor. Bir sonraki aşamada bu doğal "bulut fabrikasının" modellere eklenerek Kuzey Kutbu'nun gelecekteki ısınması üzerinde ne kadar etkili olabileceğinin belirlenmesi hedefleniyor.
