Alpler'in Dolomitler bölgesinde aşırı sıcaklar sonucu eriyen buzulların altından Birinci Dünya Savaşı dönemine ait 250 adet patlamamış mühimmat çıktı. İtalyan ordusuna bağlı uzman birlikler, bir asırdır buz kütlelerinin içinde saklı duran aktif top ve havan mermilerini toplayarak kontrollü şekilde etkisiz hale getirdi.
100 YILLIK BUZUN ALTINDAN HANGİ MÜHİMMATLAR ÇIKTI?
Trentino-Alto Adige bölgesindeki Primiero Vadisi ve Canale San Bovo çevresinde yürütülen taramalarda, 1915-1918 yılları arasındaki "Beyaz Savaş" döneminden kalan cephaneler saptandı. İtalyan ordusunun "Giulia" Alp Tugayı tarafından icra edilen operasyonda toplam 250 patlayıcı madde ele geçirildi. Ele geçirilen envanterin içinde İtalyan yapımı 18 adet 75 mm'lik top mermisi ile o dönem İtalyan Kraliyet Ordusu'na tedarik edilen Fransız menşeili 37 adet Thévenot havan mayınının yer aldığı bildirildi.
Bergamo Üniversitesi öğretim üyesi ve Stelvio Milli Parkı Proje Koordinatörü Stefano Mrozini, söz konusu mühimmatın yüzeye çıkışının doğrudan küresel ısınmayla bağlantılı olduğunu belirtti. Son yıllarda her yaz mevsimi sonunda erimenin hızlanmasıyla patlayıcıların birer birer buzul dışına taştığını vurgulayan Mrozini, yüz yılı aşkın süre buz içinde donmuş halde kalan bu düzeneklerin çoğunun halen aktif olduğunu ve ciddi patlama tehlikesi barındırdığını açıkladı.
ZİRVEDEKİ GİZLİ SIĞINAKLAR VE KAYIPLAR
İklim krizinin tetiklediği buzul erimesi, bölgede sadece silahları değil savaşın diğer izlerini de gün yüzüne çıkarıyor. 2015 yılında 3.095 metre rakımlı Scorluzzo Dağı zirvesindeki buzun erimesiyle, 1918 yılında askerlerin arkalarında bıraktığı ahşap bir mağara barınağı içindeki kıyafetler, konserve kutuları ve fenerlerle birlikte bozulmadan bulundu. Tarih kayıtlarında bir milyondan fazla askerin can verdiği tahmin edilen Beyaz Savaş'ta, kayıpların büyük bölümünün çatışmalardan ziyade donma, çığ ve yüksekten düşme kaynaklı olduğu biliniyor. Eriyen tabakalar son 15 yılda üniformalı düzinelerce askerin donmuş naaşını da açığa çıkardı. Bulunan tüm tarihi eserlerin Haziran 2027'de Bormio'da açılacak Beyaz Savaş Müzesi'nde sergilenmesi planlanıyor.
Yetkililer, bölgeyi ziyaret eden turistlere ve dağcılara arazide karşılaştıkları hiçbir metal aksama veya patlayıcıya temas etmemeleri, durumu gecikmeksizin güvenlik güçlerine bildirmeleri çağrısında bulundu. Yaz aylarında yüksek rakımlı dağlık sahalarda sıcak hava dalgalarının buzulları dengesizleştirdiği, 2022'de Marmolada buzulunun çökmesiyle yaşanan 11 can kaybının ardından tırmanış ve geçiş rotalarının daha riskli hale geldiği bildirildi.
