Birleşik Krallık tarihinin en büyük arkeolojik keşiflerinden biri, iki amatör definecinin dikkati ve sabrı sayesinde gün yüzüne çıktı. Kuzey Galler’deki çamurlu bir tarlada arama yapan David Moss ve Ian Nicholson, yerin yaklaşık 50 santimetre altında Roma İmparatorluğu dönemine ait, yaklaşık 15 bin sikkeden oluşan dev bir define buldu.
İki büyük kil çömlek içine istiflenmiş ve toplam ağırlığı 60 kilogramı (130 pound) aşan tarihi paralar, incelenmek üzere Cardiff Ulusal Müzesi laboratuvarlarına teslim edildi.
SİKKE DOLU BİR ÇÖMLEK ÇIKTI
Aynı bölgede 2018 yılında daha küçük bir Roma definesi bulan David Moss, tarlada hâlâ keşfedilmemiş sırlar olduğuna inanarak aramalarını sürdürdü. Yağmurlu bir günde dedektöründen zayıf, derin ama sabit bir sinyal alan Moss, o anı şu sözlerle özetledi:
"Bu derinlikte sadece değersiz bir demir parçası bulacağımı düşünmüştüm. Ancak kazdıkça içi ağzına kadar sikke dolu bir kil çömleğin kenarına ulaştım."
İlk çömleğin uzmanlarca titizlikle çıkarılmasından sadece birkaç gün sonra, aynı noktaya yakın bir yerde ikinci bir çömlek daha bulundu. Uzmanlar, aynı bölgede iki büyük definenin yan yana bulunmasının arkeoloji tarihinde çok nadir görülen bir durum olduğunu vurguladı.
2000 YILLIK EKONOMİK AYAK İZİ
İlk incelemelere göre define; Roma dünyasında günlük ticaret ve maaş ödemelerinde kullanılan gümüş "denarius"lar ile dışı gümüş kaplama, içi ise ucuz metalden üretilen "radiate" (ışın taçlı) sikkelerden oluşuyor.
Arkeologlar, sikkelerin bileşimini analiz ederek bu paraların askeri maaşlardan mı, yerel vergilerden mi yoksa birikimlerden mi oluştuğunu belirlemeyi hedefliyor. Ayrıca definenin içindeki "en yeni" sikke tespit edilerek, paraların toprağa tam olarak hangi tarihte gömüldüğü netleştirilecek.
X-RAY TARAMASINDAN GEÇİRİLECEK
Yüzyıllardır toprak altında kalan sikkelerin havayla temas ettikleri an ufalanıp korozyona uğramasını engellemek için Cardiff laboratuvarlarında hummalı bir stabilizasyon çalışması başlatıldı. Daha önce bölgede yapılan benzer keşiflerde olduğu gibi, bu çömleklerin de içi açılmadan önce üç boyutlu BT (bilgisayarlı tomografi) taramasından geçirileceği bildirildi. Bu sayede paraların çömlek içindeki katmanları ve hatta aralara sıkıştırılmış olabilecek deri keselerin varlığı, yapıya zarar verilmeden incelenebilecek.
KAOS DÖNEMİNE AİT BİRİKİMLER OLABİLİR
Uzmanlar, bu denli büyük bir servetin toprağa gömülmesini iki ana nedene bağlıyor: Kültürel/dini bir ritüel olarak adak sunulması ya da ani bir savaş, istila veya siyasi kriz anında paraların korunmak istenmesi. Galler’deki Roma kalıntıları üzerinde uzmanlaşan arkeolog Prof. Peter Guest’in geçmiş çalışmalarına göre, bu tür çoklu çömlek defineleri genellikle bir topluluğun veya şahsın uzun yıllar boyunca biriktirdiği paraları, işlerin ters gittiği bir kriz döneminde aceleyle sakladığını gösteriyor.
