CANLI: ABD ablukaya başladı

İngiltere Parlamentosu'na konuşan Keir Starmer Hürmüz Boğazı'nın açılması için müttefikleri ile birlikte 'makul bir plan' hazırladıklarını duyurdu.

Starmer, Hürmüz'ün kapalı olmasının dünyayı anlatılamaz bir hasar verdiğini vurguladı ve Fransız Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Hürmüz'ü açmak için plan yaptıklarını duyurdu ve uluslararası bir konferans çin çalıştıklarını açıkladı.

İran Devrim Muhafızları sosyal medya üzerinden paylaşım yaparak ABD donanmasına meydan okudu.

Bir İran silah gemisi ile bir ABD fırkateynini karşı karşıya koyan görselin üzerinde "tek sözümüz var, yaklaş!" mesajı iliştirildi.

ABD Ümman Körfezi'nin karşısına gemilerini konuşanlandırarak ablukayı başlattı. Abluka, İran limanlarına uğrayan tüm gemileri kapsıyor.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron, İngiltere ile birlikte Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için görüşmelere ev sahipliği yapacaklarını duyurdu.

ABD'nin ablukasının başlamasından kısa süre önce açıklama yapan Fransa Cumhurbaşkanı, "Birleşik Krallık ile birlikte, önümüzdeki günlerde boğazdaki seyir özgürlüğünü yeniden tesis etmeyi amaçlayan barışçıl ve çok uluslu bir göreve bizimle birlikte katkıda bulunmak isteyen ülkelerle bir konferans düzenleyeceğiz" dedi.

ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya üzerinden açıklama yaptı. Açıklama aşağıdaki gibidir:

"İran Donanması, tamamen yok edilmiş halde deniz dibinde yatıyor – 158 gemi. Vurmadıklarımız ise, onların “hızlı saldırı gemileri” dedikleri az sayıdaki gemiler; çünkü bunları pek bir tehdit olarak görmedik.

Uyarı: Bu gemilerden herhangi biri ABLUKAMIZA yaklaşırsa, denizde teknelerdeki uyuşturucu kaçakçılarına karşı kullandığımız aynı imha sistemi kullanılarak derhal İMHA EDİLECEKLERDİR.

"Bu işlem hızlı ve acımasızdır. Not: Okyanus veya deniz yoluyla ABD'ye gelen uyuşturucuların %98,2'si DURDURULMUŞTUR!" 

Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov İran'a karşı başlatılan ABD ablukasını değerlendirdi. 

Sözcü, "Trump'ın İran kıyılarını abluka altına alma planı, uluslararası piyasalarda olumsuz sonuçlar doğuracak" yorumunu yaptı.

Uzmanlara göre İran, kendisinin ve Çinli alıcıların Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir aksamaya haftalarca veya aylarca direnmesine yardımcı olabilecek büyük bir deniz üstü ham petrol stoku oluşturdu.

İhracat, günlük yaklaşık 1,8–2,1 milyon varil ile yüksek seviyelerde kalmaya devam ediyor.

Akışın büyük bir kısmı Çinli "çaydanlıl" (bağımsız küçük ölçekli) rafinerilere gidiyor; bu durum, tahminen 160 milyon varillik İran petrolünün halihazırda denizde beklediği anlamına geliyor.

Bu stok tamponu, abluka tehditleri yoluyla petrol gelirlerini baskılama çabalarına rağmen, Tahran'a ABD ile olan geriliminde bir koz sağlıyor.

USS George H. W. Bush (CVN-77) uçak gemisi saldırı grubu, Cebeliarık Boğazı'ndan geçerken görüldü.

Grubun, 14 günlük ateşkesin sona ermesine kadar, daha önce Gerald R. Ford uçak gemisi saldırı grubunun bulunduğu İsrail kıyılarına varması bekleniyor.

George H.W. Bush, İran'a karşı Orta Doğu'ya konuşlanan 3. uçak gemisi olacak. Geminin İsrail ve Kızıldeniz'i koruması planlanıyor.

Gemi ve eskort filosu 5 ila 6 gün içinde Orta Doğu'ya varacak.

İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO) ABD'nin Hürmüz Boğazı'na yönelik abluka kararı kapsamında İran limanlarını ve kıyı bölgelerini kapsayan deniz erişim kısıtlamalarının yürürlüğe girdiğine ilişkin bildirim aldığını ve bu kısıtlamaların İran'ın tüm kıyı şeridi, limanları ve enerji altyapısını kapsayacak şekilde uygulanacağını duyurdu.

UKMTO'nun yayımladığı uyarı notunda, bugün Türkiye saatiyle 17.00 itibarıyla, İran limanlarını ve kıyı bölgelerini kapsayan deniz erişim kısıtlamalarının yürürlüğe girdiğine ilişkin bildirim aldıkları belirtildi.

Bu kısıtlamaların Basra Körfezi, Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nın doğusundaki Arap Denizi boyunca uzanan noktaları da içerdiği kaydedilen açıklamada, "Söz konusu erişim kısıtlamaları, bayrağı ne olursa olsun İran limanları, petrol terminalleri veya kıyı tesisleriyle bağlantılı faaliyetlerde bulunan tüm gemilere ayrım gözetmeksizin uygulanmaktadır." denildi.

Notta UKMTO'nun bu tedbirlerin uygulanmasına ilişkin ayrıntıların denizciler için duyurular aracılığıyla yayımlanacağı ve güncelleneceği aktarılarak, UKMTO'nun mevcut bilgilere dayalı şu değerlendirmesi paylaşıldı:

"Kısıtlamalar, İran'ın tüm kıyı şeridini, limanları ve enerji altyapısını kapsayacak şekilde uygulanmaktadır. Hürmüz Boğazı'ndan İran dışındaki varış noktalarına yönelik geçişlerin bu tedbirlerden doğrudan etkilenmediği bildirilmektedir. Ancak geçiş sırasında gemiler askeri varlık, yönlendirilmiş iletişimler veya ziyaret hakkı prosedürleriyle karşılaşabilir. Halihazırda İran limanlarında bulunan tarafsız gemilere limanlardan ayrılmaları için sınırlı bir süre tanınmıştır."

Bu tedbirlerin pratikte nasıl uygulanacağına ilişkin ek yönergelerin hazırlandığı kaydedilen notta, yeni bilgiler elde edildikçe sonraki duyurularla daha fazla açıklama yapılmasının beklendiği ifade edildi.

Notta, denizcilerin, coğrafi sınırlar, geçiş koşulları ile denetim ve yetkilendirme gerekliliklerine ilişkin bağlayıcı detaylar için ilgili UKMTO duyurularını dikkate almaları tavsiye edilirken, "Hürmüz Boğazı yaklaşmaları, Umman Körfezi ve çevre sularda faaliyet gösteren gemilere durumsal farkındalıklarını en üst düzeyde tutmaları, köprü üstü hazırlığını azami seviyede sağlamaları ve gemiden gemiye iletişimlerinde gerekli ihtiyatı göstermeleri şiddetle tavsiye edilmektedir." ifadeleri yer aldı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın ablukanın başlangıcı olarak belirlediği zaman geldi. ABD ablukasının resmen başlamış olması gerekiyor.

İran'ın kısıtlı olarak geçişlere izin verdiği su yolunda şimdi ABD tüm geçişleri kapatacağını söyledi.

ABD Başkanı, "İran gemileriyle birlikte yasa dışı ücretler ödeyen tüm gemilerin hedefte olacağını vurguladı. Ancak bu yaptırımın nasıl uygulanacağı merak konusu. 

ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndan çıkan bir geminin İran'a para ödeyip ödemediğini kanıtlamasının bilinen hiçbir yolu yok.

ABD, Hürmüz Boğazı'ndan çıkan herhangi bir geminin İran'a para ödediği yönünde tahminde bulunmak durumunda kalıyor. 

Bir diğer sorun ise, gemilerin bağlı olduğu ülkeler. Uzmanlara göre ABD Başkanı'nın "İran'a geçiş için para ödeyen gemileri hedef alma" tehdidi uygulanabilir değil.

FT'ye konuşan uzman Jennifer Kavanagh, "Diyelim ki geçen gemi bir Körfez ülkesine ait ya da Fransız bir gemi ve geçiş ücretini ödemişler. Bu durumda ABD ne yapacak?" sorusunu sordu.

Kavanagh, "Müttefik bir tankere el koyacak mı? Peki ya geçiş ücretini ödeyen bir Çin gemisi olduğunu varsayalım. Çin tankerine el koyacak mıyız? Peki Çinliler ne yapacak?” diye ekledi.

ABD'nin kendi müttefiklerine ait bir gemiyi hedef alması diplomatik bir kriz doğuracakken, petrol ihracatının yüzde 54'ünü Orta Doğu'dan sağlayan Çin'in bir  gemisinin hedef alınması olası bir savaş sebebi.

DENİZ SAVAŞI MI GELİYOR?

İran ise ABD'nin abluka tehdidine karşı şimdiden hazırlıklara başladı. İran Devrim Muhafızları ablukanın gerçekleşmesi durumunda Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla zaten ekonomik bir bunalım yaşayan Körfez ülkelerini vuracağını duyurdu.

İran Devrim Muhafızları sözcüsü "İran ordusu, ülkenin limanlarına yönelik herhangi bir tehdidin daha geniş çaplı bir bölgesel tepkiyi tetikleyeceği uyarısında bulunarak, İran limanlarının hedef alınması halinde ne Basra Körfezi’ndeki ne de Umman Denizi’ndeki hiçbir limanın güvende kalmayacağını" açıkladı.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, ABD merkezli X sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı ablukaya alacaklarına yönelik ifadelerinin "gerçeklikten uzak bir blöf" olduğunu savundu.

Azizi, "Bu girişim savaş olarak sayılır ve biz buna karşılık vereceğiz. Ayrıca biz de henüz oyuna sokmadığımız diğer kartlarımızı ortaya koyabiliriz." ifadelerini kullandı.

Ancak bu seçenek artık eskisi kadar etkili değil. Hava savunma sistemlerini geliştiren Körfez ülkeleri, petrol ihracatı için Doğu-Batı boru hattı gibi alternatif yollar kullanmaya başladı.

Daha etkili olabilecek bir hamle ise İran destekli Husi kontrolündeki Yemen'de bulunuyor. Kızıldeniz'i Hint Okyunusu'na bağlayan Babülmendep Boğazı kapatılabilir.

Süveyş Boğazı'nın bulunduğu Kızıldeniz'i Hint Okyanusu'una bağlayan bu boğaz dünya taşımacılığı için kritik önem taşıyor.

Hem Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınması, hem de Kızıldenizi'in etkisiz hale getirilmesi dünya ekonomisi için bir felaket senaryosu teşkil ediyor.

Bununla birlikte İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açmak için Ümman Körfezi'nin önünde bir deniz savaşı vermesi de söz konusu. İran hükümeti füzeler ve küçük gemilerle ABD'ye saldırılabilir. 

Bu her ne kadar olağandışı görünse de ABD'nin ani saldırısı halinde Devrim Muhafızları'nın da karşı saldırısı mümkün olabilir. Bir deniz savaşı ihtimali endişeye neden oldu.

Komisyon Başkanı Azizi, "Yenilginizi kabul edin, savaşta kazanamadıklarınızı müzakere masasında talep etmeyin." ifadelerine yer verdi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın 'Hürmüz Boğazı'nı kapayacağını' duyurmasıyla dünya ülkelerinde endişeli bir bekleyiş başladı. Uzmanlara göre olası bir deniz savaşına 15 dakika kaldı.

ABD Donanması tüm gemilerin geçişini engelleyeceklerini, ancak İran limanlarına uğramayan sivil gemilere izin vermeyeceğini duyurdu.

İran ise ABD gemilerinin Hürmüz'ü geçmeye kalkışması halinde gemileri vuracaklarının altını çizdi.

Dünya, olası bir deniz savaşının eşiğinde bekliyor. Hürmüz Boğazı 17:00'a dakikaları sayıyor.