Darphane'de basılan ve üretim süreçlerinde nadiren de olsa meydana gelen baskı, kesim ve kalıp kayması hataları, serbest piyasada yeni bir ekonomik pazar oluşturdu. Nümizmatik dünyasında "error" olarak adlandırılan bu özel paralar, e-ticaret siteleri, çevrim içi ilan platformları ve koleksiyon mezatlarında nominal değerlerinin binlerce kat üzerinde fiyatlarla alıcı arıyor.
Piyasada dolaşımda olan veya doğrudan koleksiyonerlerin eline geçen hatalı basım ürünlerde güncel fiyatlandırmalar dikkat çekiyor. Son dönemde ilan platformlarında listelenen örneklerde, 2023 yılı basımı hatalı 1 Türk Lirası 5.200 TL satış fiyatıyla öne çıkıyor.
Bununla birlikte, 2009 yılına ait ve üretim esnasındaki hammadde veya kesim hatası nedeniyle "delikli" olarak basılan 50 Kuruş ise 4.800 TL bedelle satışa sunulmuş durumda.
FİYATI BELİRLEYEN UNSURLAR
Bir madeni paranın hatalı basım olarak yüksek değer görmesinde belirli kriterler esas alınıyor:
Paranın üzerindeki yazılarda çift basım (çift darp), halkanın göbekten kayması, eksik baskı veya metalde delik bulunması gibi görsel ve teknik kusurlar değeri doğrudan artırıyor.
Hatanın aynı seri içerisinde kaç adet parada tekrarlandığı ve piyasaya kaç adet sürüldüğü fiyat aralığını belirliyor.
Paranın yıpranmamış olması, çil (kullanılmamış) durumda bulunması koleksiyon değerini katlayan unsurlar arasında yer alıyor.
SERBEST PİYASA KOŞULLARIN DEĞER KAZANIYOR
Darphane standartlarının dışında kalan bu tür paralar, resmi bir yatırım aracı olmamakla birlikte tamamen alıcı ve satıcı arasındaki serbest piyasa koşullarında değer kazanıyor. Ekspertiz onayı almamış veya sahte olarak nitelendirilebilecek müdahaleli paralara karşı uzmanlar tarafından dikkatli olunması gerektiği belirtilirken, özgün hatalı basımların mezatlardaki takibi devam ediyor.
