İklim değişikliği ve artan su kıtlığı küresel bir tehdit haline gelirken, antik Pers medeniyetinden miras kalan "kehriz" sistemleri, doğayla uyumlu su yönetiminin en başarılı örneği olarak dikkat çekiyor. Hiçbir enerji kaynağı kullanmadan suyu kilometrelerce öteye taşıyan bu devasa yer altı tünelleri, binlerce yıldır çölde yaşamın anahtarı olmaya devam ediyor.
YER ÇEKİMİNİN GÜCÜ
Kehriz sistemi, dağ eteklerindeki yer altı su kaynaklarını yer çekimi yardımıyla kurak ovalara ulaştıran hafif eğimli tünellerden oluşuyor. Sistemin en dikkat çekici özelliği, suyun tamamen kapalı bir kanal içinde yer altından taşınması. Bu sayede, yüzey suyunun kavurucu çöl güneşi altında hızla buharlaşmasının önüne geçiliyor.
Tünel hattı boyunca belirli aralıklarla kazılan dikey şaftlar, hem inşaat sırasında havalandırmayı sağlıyor hem de günümüzde sistemin bakım ve temizliğinin yapılmasına olanak tanıyor.
KASABANIN TÜM SU İHTİYACINI KARŞILIYOR
Geleneksel kehrizler, modern su pompalarının veya elektrikli sistemlerin aksine çevreci bir yaklaşım sunuyor. Mühendislik uzmanları, kehrizlerin su tabakasına zarar vermeden sadece ihtiyaç duyulan miktarda suyu tahliye ettiğini belirtti. Bugün İran'da hala binlerce kilometre uzunluğunda faal kehriz hattı bulunuyor ve bu sistemler birçok kasabanın tarım ve içme suyu ihtiyacını karşılamaya devam ediyor.
