Ülkede kullanım dışı kalan güneş paneli miktarının 2050’ye kadar 1 milyon tonu aşması bekleniyor. Panellerdeki cam ve alüminyum kolaylıkla geri kazanılabilirken, hücrelerin içinde bulunan değerli gümüşün önemli bir bölümü mevcut geri dönüşüm yöntemleriyle değerlendirilemiyor.
HER PANELİN İÇİNDE GÜMÜŞ VAR
Güneş panellerindeki gümüş, elektrik akımının verimli şekilde taşınmasını sağlayan hücrelerin üretiminde kullanılıyor. Kullanım ömrünün sonuna gelen panellerde gümüş yoğunluğunun yaklaşık 300 ila 500 ppm seviyesinde olduğu belirtiliyor. Bu oran bazı durumlarda gümüş çıkarmak için işletilen madenlerdeki cevher yoğunluğuyla karşılaştırılabilecek seviyeye ulaşıyor.
Tek bir güneş panelinde yaklaşık 20 gram gümüş bulunabiliyor. Bir panel açısından miktar küçük görünse de milyonlarca panel bir araya geldiğinde tablo tamamen değişiyor. Avustralya'da gelecekte oluşması beklenen dev panel atığı içerisinde yüzlerce ton gümüşün kalabileceği hesaplanıyor.
Sorunun önemli kısmını geri dönüşüm maliyeti oluşturuyor. Kullanım dışı paneller işlendiğinde cam ve alüminyum gibi malzemeler daha kolay ayrıştırılırken, güneş hücresinin içerisindeki gümüşü çıkarmak daha karmaşık işlemler gerektiriyor.
GÜMÜŞÜN NEREDEYSE TAMAMINI ÇIKARDILAR
Avustralya’daki Newcastle Üniversitesi araştırmacıları, kullanım ömrünü tamamlayan güneş panellerindeki gümüşü geri kazanmak için madencilik sektöründe kullanılan köpük flotasyonu yöntemini güneş panellerine uyarladı. Kullanım dışı paneller parçalanıp öğütüldükten sonra elde edilen malzeme su ve hava kullanılarak işleniyor. Gümüş içeren parçacıkların hava kabarcıklarına tutunması sağlanarak diğer malzemelerden ayrılması mümkün oluyor.
Yapılan çalışmalarda yöntemle gümüşün yüzde 97'nin üzerinde geri kazanılabildiği gösterildi. Daha sonra gerçekleştirilen sürekli pilot ölçekli denemelerde ise yaklaşık yarım ton kullanım dışı güneş paneli işlendi ve gümüşün neredeyse tamamının geri kazanılabildiği bildirildi.
Yeni yöntemin dikkat çeken özelliklerinden biri, gümüşü çıkarmak için büyük miktarda asit kullanılmasına ihtiyaç duymaması. Araştırmacılar şimdi sistemin daha büyük ölçekte ekonomik olarak uygulanıp uygulanamayacağını belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor.
Güneş paneli atıklarının giderek artmasıyla birlikte geri dönüşümün ekonomik hale gelmesi durumunda, bugün çöpe giden paneller gelecekte önemli bir gümüş kaynağına dönüşebilir. Avustralya'da kullanım dışı panellerin içinde birikecek gümüş miktarının 300 ila 500 tona ulaşabileceği hesaplanırken, geliştirilen yöntemle bu değerli metalin çöpe gitmeden yeniden ekonomiye kazandırılması hedefleniyor.
