Gaziantep Üniversitesi (GAÜN) Fen Bilimleri Enstitüsünde doktora öğrencisi Uğur Vural tarafından başlatılan tez çalışması, Antep fıstığı üretiminde ortaya çıkan atıkların yeniden değerlendirilmesine odaklandı. İşleme tesislerinde büyük miktarlarda biriken fıstık kabuklarının tarıma kazandırılmasını amaçlayan proje, GAÜN Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ve TEMA Vakfının desteğiyle geliştirildi.
Çalışmanın ilk aşamasında Nizip ilçesinde 80 ağaçlık bir bahçede uygulama gerçekleştirildi. Atık fıstık kabukları komposta dönüştürülerek ağaçların bulunduğu alanlarda kullanıldı. Elde edilen sonuçların uluslararası hakemli bir dergide yayımlanmasının ardından TEMA Vakfının "Fıstığımız Bol Olsun" projesi kapsamında uygulama daha geniş alanlara taşındı.
TOPRAĞIN SU TUTMA KAPASİTESİ YÜZDE 35 ARTTI
GAÜN Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Kılıç, ilk uygulamanın ardından toprak, yaprak ve meyve örneklerinin laboratuvarda incelendiğini belirtti.
Analiz sonuçlarına göre kompost kullanılan ağaçların bulunduğu alanlarda toprağın su tutma kapasitesinde yüzde 30-35 oranında artış belirlendi.
Kılıç, elde edilen sonuçların özellikle kuraklıkla mücadele açısından önemli olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: "Analiz sonuçlarımız gösterdi ki fıstığın atığından oluşan kompost verdiğimiz ağaçlarda yüzde 30-35 oranında suyun daha fazla tutulduğunu saptadık. Orta kurak iklime sahip bölgemizde, fıstık atıklarından elde edilen kompostun toprağın su tutma kapasitesini bu derece artırması çok önemli. Kuraklıkla mücadele açısından su tutma özelliği bile tek başına önemli bir sonuç."
MEYVELERİN KALİTESİNDE DE İYİLEŞME GÖRÜLDÜ
Araştırmada yalnızca toprağın su tutma özelliği değil, ağaçların gelişimi ve meyve kalitesi de değerlendirildi. Yaprak analizlerinde fosfor, azot ve demir gibi minerallerin seviyesinin yükseldiği tespit edildi.
Kompost uygulanan ağaçlarda meyve iriliği ve çatlama oranı bakımından da olumlu gelişmeler kaydedildi. Toprak örneklerinde faydalı bakteri miktarının artması, uygulamanın toprak sağlığına katkısını gösteren sonuçlar arasında yer aldı.
Prof. Dr. Kılıç, organik atıklardan elde edilen kompostun kimyasal gübre ihtiyacını azaltabileceğini, böylece hem toprağın hem de yer altı sularının korunmasına katkı sunabileceğini ifade etti.
SULAMA İHTİYACI 30 GÜN GECİKTİ, VERİM 2,5 KAT ARTTI
TEMA Vakfı Proje Koordinatörü Hüseyin Tekin ise uygulamanın toprağın organik madde miktarını ve su tutma kapasitesini yükseltmek amacıyla yürütüldüğünü belirtti.
Kompost kullanılan bahçelerde sulama ihtiyacının diğer alanlara kıyasla yaklaşık 30 gün daha geç ortaya çıktığını aktaran Tekin, uygulamanın Birecik, Pazarcık ve Şahinbey ilçelerinde toplam 9 bahçeye yayıldığını söyledi.
Elde edilen sonuçlara ilişkin Tekin şu bilgileri paylaştı: "Burada toprağın yüzde 35 gibi su tutma kapasitesini artırdığını tespit ettik. Bu tespit edilince TEMA Vakfı tarafından yaygınlaştırma kararı alındı. Birecik, Pazarcık ve Şahinbey ilçelerinde toplam 9 bahçede uyguladık ve güzel sonuçlar aldık. Bu uygulamayla çiftçinin gübre giderini yarı yarıya azalttık, verimi 2,5 kat artırdık. Ayrıca meyvenin kalitesi arttı, irileşti, çıtlama oranı arttı. Dolayısıyla çiftçiye verim yönünden daha fazla bir getiri sağladı çünkü bu fıstıklar daha kaliteli olduğu için daha fazla kazandırdı."
YENİ KOMPOST TESİSLERİ KURULMASI HEDEFLENİYOR
Gaziantep'te başlatılan çalışmanın farklı tarım bölgelerinde de uygulanabileceğini belirten Kılıç, laboratuvar sonuçlarının yaygınlaştırılması ve standart üretim tesislerinin kurulması için destek beklediklerini dile getirdi.
Fıstık kabuklarının işlenerek komposta dönüştürülmesi için tesis kurulmasının kuraklıkla mücadeleye ve tarımsal üretime katkı sağlayabileceğini ifade eden Kılıç, çalışmanın temel amacını "Fıstığın topraktan aldığını tekrar toprağa iade etmiş olduk. Bu uygulama hem çiftçimize hem de soframıza katkı sağlayacak" sözleriyle anlattı.
