“Ben Bilmem Eşim Bilir” adlı programda erkek yarışmacıların kadın yarışmacılarla dans etmelerini RTÜK, “genel ahlak”a aykırı bulup “aile yapısını bozduğuna” hükmetti. RTÜK 2 yıl önce aynı kararı; Star TV’deki yılbaşı programında M.Ali Erbil dansözle oynadı diye vermişti! Siyasi iktidarların ekrandaki dansa veya dansöze bakışı sürekli değişti. Dansözlerin 12 Eylül 1980 askeri darbesiyle ilk kez ekrana çıkarıldığını bilir misiniz? Ya, New York Central Park’taki dansöz Nejla Ateş’in çıplak heykelinin hikayesini? Yeni yıla girerken dansözler tarihinden size yılbaşı hediyesi...
Tarih: 4 Kasım 1954...
New York devriye polislerinden Peter Witkus, sabahın erken saatlerinde Central Park’ta gezinti yaparken dikkatini bir heykel çekti.
Daha önce görmediği heykel; çıplak kadın heykeliydi. Telsizle merkeze sordu. Haberleri yoktu. Bu arada... Kimliği belirsiz bir kişi tarafından ihbar yapıldı; çıplak kadın heykeli çalınmıştı!
Aynı ihbar gazetelere de yapıldığı için Central Park polis ve gazeteci akınına uğradı.
Hırsızlıkla ilgili herkes yorum getirdi. Güya, hırsızlar bu değerli heykeli atölyeden çalmış, ancak taşımakta zorlanınca parka bırakıp kaçmışlardı!
Heykeldeki kadının kimliği merak edildi. Amerikan basınının “The Exquisite Turkish Delight” (Nefis Türk Lokumu) olarak tanıdığı, dansöz Nejla Ateş idi bu...
Central Park’a çağrıldı. Gelir gelmez, çıplak heykelin yanına çıkarıldı. Fotoğrafları Amerika’nın neredeyse tüm gazetelerinde yer aldı.
Neydi çıplak heykelin ve hırsızlığın sırrı...
Naciye Batır
Tarih: 7 Mart 1927...Yer: Romanya Köstence şehrine bağlı Kanara ilçesi.
Kırım Türk’ü bir ailenin kızı Naciye Batır doğdu.
Yol yapım işçisi babasının geçirdiği iş kazasında ölmesi üzerine, annesi ve üç kız kardeşiyle birlikte Türkiye’ye geldi. Çorap fabrikasında çalışmaya başladı.
Dansa merakı vardı; Madam Ester adındaki dansçıdan dersler aldı. Madam Ester, onu Ses Opereti topluluğuna götürdü. 1942’de dans hayatı başladı.
Tepebaşı Bahçesi’ndeki revü gösterilerine katıldı. Burada Tenasüp Onat ve Marco adındaki Macar dansçı ile çalıştı. Akrobatik dans etmeyi Marco’dan öğrendi.
Akrobat Rıfat Telgezer’in cambazhanesinde çalışmaya başladı ve adını “Nejla Ateş” olarak değiştirdi.
1947’de Ferdi Tayfur’un yönettiği “Kerim’in Çilesi” filminde oynadı.
Kıbrıs, Beyrut, Bağdat, Kahire derken Avrupa’ya; Roma ve ardından Paris’e gitti.
Paris’te; Maurice Chevailer, Josephine Baker, Edith Piaf gibi dünya starlarını programına almış olan Casino de Paris adlı ünlü müzikholde 1951’de sahnelenen “Gay Paris” adlı revüde birinci dansçı olarak yer aldı. Lido, Folies BergerÈ, L’Aglion, Sherezade, Casino Pigall gibi gece kulüplerinde dans etti.
Paris’te hem Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde okuyup hem de Türk basınına haberler gönderen 22 yaşındaki Metin Toker, Nejla Ateş ile Yıldız dergisi için röportaj yaptı. Toker, bundan sonra anılacağı ismi o röportajda koydu: “Türk Lokumu”...
Aslan Yürekli Rişar
Yıl, 1952.Lou Walter adlı ünlü organizatör, Amerikan şov dünyasının bir numarası New York’taki Latin Quarter’in Miami’deki yazlık kısmında sahneye çıkması için teklif götürdü.
Nejla Ateş kabul etti ve ABD’ye gitti.
Latin Quarter’deki gösteriyi Amerikalı ünlü sunucu Joe Lewis sunuyordu. Ve anonslarında “Turkish Delight” sıfatına bir de “Exquisite” yani “Nefis” tamlamasını ekledi.
Nejla Ateş’in şansı açıldı; Aslan Yürekli Rişar filminde oynadı...
Majestic ve Belasco gibi Broadway’in önemli sahnelerinde dans etti.
Fanny adlı müzikalde oynarken çıplak heykeliyle gazetelere konu oldu.
Bugün bile gerçeği tam bilinmeyen olayın aslı şuydu...
Heykelin sırrı
Broadway yapımcısı David Merrick, “Fanny” adlı müzikali 1954’te sahnelemeye karar verdi.
Nejla Ateş, devrin en önemli müzikal oyuncularından Ezio Pinta, Walter Slezak ve soprano Florence Henderson ile aynı sahneyi paylaşacaktı.
Oyunu sahneye koyan Joshua Logan, Nejla Ateş’i provalarda görür görmez Mısırlı ünlü virtüöz ve besteci Muhammed el Bakkar’a onun için bir beste ısmarladı. Yer yer Türkçe okuduğu “Shika, Shika” isimli şarkı ile dans eden Nejla Ateş, müzikalin en parlak isimlerinden olmayı hayal ediyordu.
Fakat...
Müzikal pek ses getirmedi; iyi yorumlar almadı.
Yapımcı Merrick, üzerinde “Fanny’yi Gördünüz mü” yazan etiketleri şehirde pek çok erkekler tuvaletinin aynalarına yapıştırttı. Gazetelere ve radyolara aynı soruyu soran reklamlar verdi. Beklediği ilgiyi göremedi.Sonunda dikkatleri çekmeyi başardı.
İtalyan heykeltıraş Albino Manca’ya şovun dansözü Nejla Ateş’in gerçek ebatlarda çıplak heykelini sipariş etti.
3 Kasım gecesi heykeli atölyeden aldırıp, Central Park’ta Şair Köşesi olarak adlandırılan yere koydurdu. Sabah da polise ve gazetelere “çalıntı heykel” ihbarı yaptırdı.
Plan başarıyla uygulandı.
Nejla Ateş pijama ve terlikleriyle heykelin yanına çıkıp poz verdi.
Çıplak Heykel, Funny müzikalini 17 hafta içinde kâra geçirdi. Müzikal iki yıl daha sahnelendi...
Heykel uğuru
Çıplak Heykel Nejla Ateş’e de şans getirdi.
Çünkü...
Karısı Helen’le de çok yakın olduğu menajeri ve parasını kontrol eden Cuss Frankline, Nejla Ateş’in 1 milyon dolarını 48 saat kalkmadığı kumar masasında kaybetmiş ve tabancayla intihar etmişti. Nejla Ateş’in 5 kuruşu yoktu ve üstelik maliyeye 250 bin dolar borcu vardı.
Aşk hayatı da kötüydü...
Teksaslı petrol devi varisi Shephard William King III ile 1953’te tanışmıştı. Adam daha önce Mısır’lı dansöz -yüksek topuklu ayakkabılar giyerek ilk dans eden kişi- Samia Gamal ile evlenmiş ve hatta bu evlilik için Müslüman olup “Abdullah Bey” adını almıştı. Mısırlı dansöz karısından ayrılıp Türk dansöz Nejla Ateş ile nişanlanmıştı. Tam evlilik öncesi adam bu defa 19 yaşında bir striptizci ile nişanlandığını ilan edivermişti!
Kısaca...
Nejla Ateş iki hafta poz verdiği heykelle 1954’te eski pırıltılı hayatına döndü. Dans etmesi için ünlü kulüplerden teklifler aldı. 1955’te “Sinbad’ın Oğlu” filminde oynadı.
Türkiye’ye dönüş
Nejla Ateş’in aşk hayatı hareketliydi. Suudi Arabistan Prensi Faysal Hegelan, Prens Ali Han, vücut geliştirmeci Gerrard Brix, şarkıcı Billy Daniels, aktör Gary Crosby, şarkıcı Bob Sweeneys ve Zsa Zsa Gabor’dan boşanmasına neden olduğu aktör George Sanders ile ilişkiler yaşadı.Şarkıcı sevgilisi Bobby Colt’la kavgası sonucu intihara kalkıştı.
Ve...
Yıl, 1965...
Nejla Ateş, sahnede düşüp uzun müddet hasta yatması ve içine düştüğü borçlarla büyük bunalıma girdi. Dans edemeyeceğini düşünerek aşırı dozda ilaç alarak komaya girdi. Kurtarıldı.
Bu olaydan sonra ABD’de düzenli iş bulamadı ve Türkiye’ye döndü.
Gelişi Türk basınında büyük haber oldu. Hürriyet gazetesi hayatını 14 günlük dizi yaptı.
Kazablanka Gazinosu’nda sahne aldı. Erol Büyükburç, Hamiyet Yüceses, Tanju Okan’la aynı kulisi paylaştı. Zamanla işler iyi gitmeyince kurduğu dans ekibiyle Anadolu turnesine çıktı. İşler umduğu gibi gitmedi.
Amerika’dan gönderdiği paralarla ablasının Feriköy’de yaptırdığı gecekonduda yaşadı.
Yıl, 1990...
Kendinden 14 yaş küçük -bir dönem kadrosunda akrobat olarak çalışan- Özer Baysaling ile evlendi. Öğrenci iken tanıştığı eşinin mezun olup avukatlık yapmaya başlaması Nejla Ateş’in rahat hayat sürmesine neden oldu. Öyle ki...
Özer Baysaling Türkiye’de vücut geliştirme sporunu ilk başlatan kişiydi.
Dünya vücut geliştirme şampiyonu Arnold Schwarzenegger’den ABD’ye davet aldı. Nejla Ateş’le birlikte gitti.
Nejla Ateş, yıllar sonra Latin Quarter’a gitti; kapanmıştı.
Frank Sinatra ve Nat King Cole’le çalıştığı Metropol Cafe’ye gitti; açıktı. Orada yaşlı bir adama yaklaştı; “Beni tanıdın mı Joe?” dedi. Joe, baktı, baktı, “Nejla” diye sarıldı. Ardından, topless kızların fotoğraflarını göstererek, “Nerede o günler, şimdi sanat dedikleri bu göğüsleri çıplak kızlar” deyince, Nejla Ateş ağlamaya başladı...
Ve...
Tarih: 19 Eylül 1995.
Dansöz Nejla Ateş yaşama gözlerini İstanbul’da kapadı.
BUNLARI biliyor musunuz?
- Dans Çingelerin eğlencesiydi. Kökenleri Kuzey Hindistan’dandı. Müslüman istilasından kaçıp dünyaya yayıldılar.- Dansözler; Selçuklu ve Osmanlı’da önce saray çevrelerini, daha geç dönemlerde de konak sahiplerini eğlendirdi.
- Mercidabık ve Ridaniye savaşlarıyla Mısır Osmanlı egemenliği girdi. 16’ncı yüzyıldan sonra Osmanlı’nın dans anlayışı değişmeye başladı. Mısır kültüründen gelen kalça, vücudun üst kısmı ve kollar hareketlerinin yanı sıra göbek hareketleri önemli bir rol oynamaya başladı.
- Zamanla, Türk oryantal dansı Mısır dansını geçti; bir kere daha enerjik ve hareketliydi. Hatta Türk dansçılar sayesinde dansa şpagat, köprü ve diğer jimnastik hareketleri girdi.
- Osmanlı’da çengi ve erkek dansöz köçeklerin belediyeden izinli teşkilatları oldu. “Kol” denilen dansçı gruplarına “kolbaşı” denilen kişi yöneticilik yapardı. Bugünkü menajerlerin görevini yapan kolbaşının mekanına “meşkhane” denirdi.
- 1857’de çıkarılan köçekliğin ilgasına dair kanun; köçekliği yasadışı hale getirdi ama çengileri kapsamına almadı.
- 19. yüzyılın sonunda Avrupalılar oryantal kültürüne ilgi göstermeye başladı. İlk oryantal dans gösterisi 1889 yılında Paris’te yapıldı.
- Birinci Dünya Savaşı’nda Alman casus dansöz Lena Bartley İstanbul’da Enver Paşa’nın peşindeydi. Açığa çıktı, tek kurşunla öldürüldü.
- Türkiye’de eğlence sektörünün yapısını değiştiren “Gazino” kültürü dansözün sınıfını yükseltti.
- 1950’lerde Ermeni Ayşa Nana, zenginlerin piste attığı ceketler üzerinde dans ederek, Fellini’nin yönettiği “Dolce Vita” filmine ilham kaynağı oldu. Hakkında şarkılar vardı: “Nana gitti Paris’e/Kaldık Semiramis’e/Semiramis yine hamile/Düştük Türkan Şamil’e...”
- Sık sık hamile kalan Semiramis, Fahrettin Aslan’ın ilk eşi İnci Birol, sahneye çıkmasın diye kocasının bacaklarından bıçakladığı Zennube, Halit Çapın’ın sevgilisi Sedef Türkay, “Çift Motorlu” Pamela, Semira Semir, Türkan Şamil, Hülya Babuş, Aysel Tanju, Gönül Seval, Nilüfer Sezer, Tamara, Işık Nur ve elbette Özcan Tekgül unutulmaz dansözlerdi.
- 1950’li, 60’lı yıllarda dansözler filmlerde ve renkli basında sık sık yer alırdı. O dönemin dansözleri İnci, Hazine, Peri, Venüs, Cennet Kuşu gibi dergilerin kapaklarını süslerdi.
- 1970’lerde Afet Sevilay, Mine Coşkun, Nilüfer Aydan, Özel Türkbaş, Tülay Karaca, Nesrin Topkapı ve Seher Şeniz’in yıldızı parlaktı. Seher Şeniz, döneminde öyle etki yarattı ki, intihar ettiğinde arkasından İlhan Selçuk ve Hasan Pulur yazı kaleme aldı.
- 12 Eylül askeri darbesinin hediyesi dansöz oldu. TRT dansöz yasağını kaldırdı ve Nesrin Topkapı’yı, 1980’i 1981’e bağlayan gece, saat 00.05’te ekrana çıkardı. 1983’ü 84’e bağlayan yılbaşı gecesi, TRT sekiz dansöz çıkaracağını açıkladı.
- Bugün adı Star olan ilk özel televizyon Magic Box, 1990 yılını 1991’e bağlayan gece çıkardığı 20 dansözle TRT’ye fark attı.
- Ege Üniversitesi’nin yaptığı araştırmaya göre 2012’de Türkiye’de sigortalı 351 dansöz vardı.
- Türkiye’nin bugün en popüler dansözü Didem, 2015’te Madonna ile aynı sahneyi paylaşacak.
