İngiltere’nin doğusunda yürütülen devasa bir demiryolu projesi, ülkenin en gizemli tarihi dönemlerinden birini gün yüzüne çıkardı. Oxford, Bedford ve Cambridge kentlerini birbirine bağlayacak olan East West Rail hattı üzerindeki arkeolojik çalışmalarda, Roma İmparatorluğu'na isyan eden "gaspçı" imparator Carausius’a ait 1740 yıllık oldukça nadir bir madeni para bulundu. Bedfordshire ve Cambridgeshire arasındaki binlerce noktada devam eden kazılar, adeta toprağın altındaki saklı tarihi bir kitap gibi sayfa sayfa açıyor.
İMPARATORLUĞA UZANAN BİR İSYAN HİKAYESİ
Bulunan bu özel sikke, sıradan bir liderin değil, ölüm fermanından kaçıp kendi krallığını kuran bir asinin hikayesini anlatıyor. MS 280’li yıllarda Roma’nın Manş Denizi donanma komutanı olan Carausius, korsanlardan ele geçirdiği ganimetleri zimmetine geçirmekle suçlanınca dönemin imparatoru tarafından ölüme mahkum edilmişti. İdamdan kaçmak için Britanya’ya sığınan eski komutan, burada bağımsızlığını ilan ederek kendisini Britanya ve Kuzey Galya İmparatoru yaptı. Kendi adına paralar bastırarak Roma'ya meydan okuyan Carausius'un bu sıra dışı saltanatı, MS 293 yılında kendi finans bakanı tarafından düzenlenen bir suikastla son buldu.
TOPRAĞIN ALTINDAN ÇIKAN KADİM HAZİNELER
Rayların döşeneceği güzergah boyunca keşfedilen tek hazine bu asi imparatorun parası da değil. Arkeologlar aynı hat üzerinde, ünlü filozof imparator Marcus Aurelius veya Antoninus Pius dönemine ait MS 2. yüzyıldan kalma başka bir Roma sikkesi daha buldular. Ayrıca Roma döneminden de öncesine, Geç Demir Çağı'na uzanan ve MÖ 50 ile MS 50 yılları arasına tarihlenen, deniz kabuğu katkılı çamurla elle şekillendirilmiş yivli bir çömlek de toprak altından çıkarılan değerli parçalar arasında yer alıyor.
İKİ BİN YIL SONRA GEÇMİŞE DOKUNMANIN BÜYÜSÜ
Arkeoloji ekibinin başındaki isimlerden Joss Piper-Jarrett, kazı alanında hissettiklerini anlatırken, iki bin yıldır kimsenin dokunmadığı bir nesneye ilk kez dokunmanın büyüleyici bir duygu olduğunu ve her yeni keşifle burada yaşamış insanların hayatına dair parçaları birleştirdiklerini belirtiyor. Proje yetkilileri ise demiryolu inşaatını ilerletirken tarihi mirasa zarar vermemek adına nokta atışı kazılar yaptıklarını, böylece hem doğayı hem de geçmişi koruyarak sorumlu bir çalışma yürüttüklerini vurguluyor. Kazılar tamamen bittiğinde, topraktan çıkarılan tüm bu kadim eserler temizlenip analiz edildikten sonra resmi arkeoloji arşivine kazandırılacak.
