Yeryüzünün en büyük termokarst çöküntüsü olarak bilinen Sibirya’daki Batagaika Krateri, iklim değişikliği ve donmuş toprakların erimesine bağlı olarak rekor hızda büyümeye devam ediyor. 1960’lı yıllardaki uydu görüntülerinde yalnızca küçük bir yarık olarak göze çarpan çöküntü, günümüzde uzaydan net bir şekilde gözlemlenebilecek boyutlara ulaştı.
ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) verileri, alanın 1991 ile 2018 yılları arasında üç kat büyüdüğünü ortaya koyarken; Geomorphology dergisinde yayımlanan güncel bir çalışma, sürecin ulaştığı tehlikeli boyutları gözler önüne serdi.
YILDA 14 KEOPS PİRAMİDİ HACMİNDE GENİŞLEME
M. V. Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi ve Washington Üniversitesinden araştırmacıların yürüttüğü çalışmada, uydu ve insansız hava aracı (İHA) verileri birleştirilerek kraterin üç boyutlu modelleri oluşturuldu.
Elde edilen bulgulara göre: Kraterin hacmi her yıl yaklaşık 1 milyon metreküp artıyor. Bu miktar, yaklaşık 14 Keops Piramidi’nin hacmine denk geliyor. 2024 yılı ölçümlerine göre 87,6 hektarlık bir alanı kaplayan kraterin falez yüksekliği 100 metreye yaklaştı. Krater kenarlarını oluşturan dik duvarların aşırı derecede dengesiz olduğu ve çökmelerin devam ettiği bildirildi.
YILLIK BİNLERCE TON KARBON SALIMI
Araştırma, donmuş toprağın erimesiyle açığa çıkan sera gazı miktarını da belirledi. Batagaika Çöküntüsü’nden atmosfere her yıl yaklaşık 4 bin ila 5 bin ton karbon salınıyor. Söz konusu miktar, ABD’de yaklaşık 2 bin hanenin yıllık evsel enerji tüketiminden kaynaklanan emisyon değerine eşit.
"GELECEKTEKİ İKLİM MODELLERİ İÇİN KRİTİK"
Çalışmanın başyazarı Dr. Alexander Kizyakov, elde edilen ölçümlerin küresel ölçekte donmuş toprak erimesini ve buna bağlı sera gazı emisyonlarını tahmin eden iklim modellerini geliştirmek için kullanılacağını belirtti.
Jeofizikçi Dr. Roger Michaelides ise Batagaika’nın Arktik genelinde yaşanan erime süreçlerini anlamak açısından anahtar bir gözlem noktası olduğunu ve bölgedeki değişimlerin boyutunu net bir şekilde yansıttığını ifade etti.
Uzmanlar, küresel sera gazı emisyonlarındaki artışın sürmesi halinde Arktik genelinde benzer termokarst oluşumlarının ve çöküntülerin artacağını öngörüyor.
