Çin’in onlarca yıldır sürdürdüğü geniş çaplı ağaçlandırma ve arazi restorasyonu çalışmalarının, kara ile atmosfer arasındaki su hareketini önemli ölçüde etkilediği tespit edildi. 2001-2020 yılları arasındaki verileri inceleyen yeni bir araştırma, artan bitki örtüsünün buharlaşma-terleme ve yağış miktarlarını artırdığını, ancak oluşan ek yağışın atmosfere verilen su miktarını karşılamaya yetmediğini ortaya koydu.
1980'lerden bu yana yaklaşık 78 milyar ağaç dikildi. Bu süreçte ülkedeki orman alanları 2001-2020 arasında 226 bin kilometrekare büyürken, çayır ve mera alanları 158 bin kilometrekare, çorak araziler ise 107 bin kilometrekare küçüldü.
YAĞIŞ ARTARKEN KULLANILABİLİR SU AZALDI
Araştırma bulguları, arazi kullanımındaki bu dönüşümün hidrolojik döngü üzerindeki etkilerini rakamlarla ortaya koydu:
Buharlaşma-Terleme Artışı: Yıllık ortalama 1,71 milimetre.
Yağış Artışı: Yıllık ortalama 1,24 milimetre.
Net Su Kullanılabilirliği (Yağış - Buharlaşma/Terleme): Yıllık ortalama 0,46 milimetre azaldı.
Elde edilen verilere göre, su dengesindeki en büyük değişim çayır ve meraların orman alanlarına dönüştürüldüğü bölgelerde yaşandı. Bu alanlardaki dönüşüm, yıllık buharlaşma-terlemeyi 8,44 milyar metreküp, yağışı ise 5,08 milyar metreküp artırırken; toplam su kullanılabilirliğinde yıllık 3,36 milyar metreküplük bir düşüşe yol açtı.
ATMOSFERİK RÜZGARLAR NEMİ BAŞKA BÖLGELERE TAŞIDI
Çalışmada, bitki örtüsü tarafından atmosfere salınan nemin bölgesel rüzgarlar ve atmosferik sirkülasyon nedeniyle eşit dağılmadığı belirtildi. Bir bölgede artan buharlaşmanın, yağış olarak farklı alanlara düşmesi sonucu bölgeler arası su dengesi değişti:
Tibet Platosu; su kullanılabilirliği yılda 0,38 milimetre arttı. Doğu Muson Bölgesi; su kullanılabilirliği yılda 0,59 milimetre azaldı. Kuzeybatı Kurak Bölgesi; su kullanılabilirliği yılda 1,14 milimetre azaldı.
Kuzeybatı Kurak Bölgesi’ndeki bitki örtüsü değişiminin ürettiği nemin büyük bölümünün atmosferik taşınımla Tibet Platosu’na kaydığı; bu bölgeden platoya giden yağış katkısının (0,52 mm/yıl), kuzeybatının kendi içinde ürettiği yağış miktarını (0,36 mm/yıl) aştığı kaydedildi.
KUZEY ÇİN'DEKİ SU DEGESİZLİĞİ DİKKAT ÇEKİYOR
Ülke arazisinin %74'ünü oluşturan Doğu Muson ve Kuzeybatı Kurak bölgelerindeki su kaybı, mevcut kaynak dağılımı açısından önem taşıyor. Verilere göre, Çin nüfusunun yaklaşık %46'sını ve tarım arazilerinin %60'ını barındıran Kuzey Çin, toplam ulusal su kaynaklarının yalnızca %20'sine sahip bulunuyor.
Araştırmacılar, ekosistem restorasyonu projelerinin su kaynaklarını her yerde doğrudan azaltmadığını; ancak eklenen bitki örtüsünün su döngüsünü yoğunlaştırırken yerel kullanılabilir suyu düşürebildiğini ifade etti. Çalışma sonuçlarında, gelecekteki arazi ve su yönetimi planlamalarında atmosferik nem taşınımının dikkate alınması gerektiği vurgulandı.
