Norveç, "imkansız" denilen hedefine ulaştı ancak sürücüler için asıl zorluk şimdi başlıyor.
Bir zamanlar sadece iddialı bir plan olan proje gerçeğe dönüştü. Norveç, dünyada neredeyse satılan tüm yeni otomobillerin elektrikli olduğu ilk ülke olmayı başardı, ancak dünyanın geri kalanı bu yeşil devrimi alkışlarken, Oslo yönetiminden kutlama yerine sürücüleri üzecek bir haber geldi:
Elektrikli otomobillere yeni vergiler yolda.
HEDEF TUTTU, KURALLARI DEĞİŞTİ
Norveç, 2017 yılında iddialı bir hedef belirleyerek "2025 yılına kadar satılan her yeni otomobilin elektrikli olmasını" şart koşmuştu. 8 yılın ardından bu hedef büyük ölçüde tutturuldu. Son verilere göre, ülkedeki yeni otomobil satışlarının yüzde 95'inden fazlasını tamamen elektrikli araçlar oluşturuyor. Benzinli ve dizel modellerin satışı ise ayda sadece birkaç yüz adetle sınırlı kaldı.
Bu başarı elbette kolay elde edilmedi. Norveç hükümeti yıllarca;
Büyük vergi indirimleri,
KDV muafiyetleri,
Otoyol geçişlerinde indirimler,
Otobüs şeritlerini kullanma hakkı
gibi ayrıcalıklarla elektrikli araçları (EV) teşvik etti. Aynı dönemde benzinli ve dizel araçlara uygulanan vergiler artırıldı. Sonuç olarak elektrikli araç, vatandaş için "en ucuz seçenek" haline geldi.
"BEDAVA" DEVRİ BİTTİ
Hedefe ulaşılmasıyla birlikte oyunun kuralları da değişiyor. Hükümet, sağlanan avantajları kademeli olarak kaldırmaya başladı.
KDV Muafiyeti Daralıyor: Muafiyet artık yalnızca 300.000 Norveç Kronu (yaklaşık 1 milyon 300 TL) değerindeki araçlar için geçerli olacak.
Lüks Araca Vergi: Daha pahalı modeller için bu avantaj 2026'dan itibaren büyük ölçüde kalkacak.
Rekabet Dengesi: 2027'den itibaren elektrikli ve fosil yakıtlı araçlar arasındaki vergi farkı, piyasayı dengelemek adına daha da sınırlandırılacak.
Hükümetin buradaki mantığı zengin alıcıların vergi indirimlerinden orantısız şekilde faydalanmasını önlemek.
PİYASADA "FREN" KORKUSU
Karara tepkiler gecikmedi. Norveç Elektrikli Araçlar Birliği (Elbilforeningen), desteklerin çok hızlı çekilmesinin talebi düşürebileceği konusunda uyarıyor. Birlik yetkilileri, "Geçiş büyük ölçüde tamamlanmış olsa da pazar hâlâ kırılgan. Teşvikler olmadan satış rakamları hızla çakılabilir" açıklamasında bulundu. Özellikle ikinci el benzinli araçların hala daha ucuz olması, bu endişeyi körüklüyor.
NORVEÇ'İN FİŞİ ÇEKMESİ AVRUPA İÇİN BİR UYARI İŞARETİ
Norveç, artık sadece bir öncü değil; olgunlaşmış bir elektrikli otomobil pazarının laboratuvarı konumunda. Tüm dünya şu sorunun cevabını izliyor: Devlet desteği bittiğinde elektrikli araçlar hala cazip kalacak mı?
Bu durum, elektrikli araç dönüşümünün hala büyük ölçüde vergi teşviklerine dayandığı Hollanda gibi ülkeler için de bir uyarı niteliğinde. Norveç örneği, politikaların fark yarattığını kanıtlasa da enerji dönüşümünün bitiş çizgisinde durmadığını gösteriyor.
Herkes elektrikli araca geçtiğinde asıl soru şu olacak: Bu sistemi nasıl ekonomik ve sürdürülebilir kılacağız?
