Orta Doğu'yu etkisi altına alan çatışmalar silsilesi, petrol ticaretini tamamen dar boğaza soktu.
Suudi Arabistan Cuma günü yaptığı açıklamada, bir gün önce Irak'tan fırlatılan bir iHA'nın saldırısına uğrayan Doğu-Batı boru hattını kapattığını duyurdu.
Irak'taki İran destekli milisler tarafından fırlatılan İHA sebebiyle Irak, Suudi Arabistan'a sınır kapılarını kapadı.
Saldırıya uğrayan hatta yaşanan yangın, NASA uydularından görüntülendi, kilometlerce uzayan bir alanı karartı. Hat, Hürmüz Boğazı'na alternatif bir petrol rotası sunuyordu.
2025'in Mart ayından beri ABD - İran savaşı nedeniyle kapalı olan Hürmüz Boğazı'na bir diğer alternatif, İran desteki Husilerin tamamen ele geçirdiği Babülmendep Boğazı'ydı.
Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti ve İran destekli Husiler arasında yaşanan, tam teşekküllü bir savaşa dönüşen çatışmalarda Husiler, dünya ticareti için kritik olan Kızıldeniz boğazını tamamen ele geçirdi.
İki boğazın da İran ekseninin eline geçmesi, dünyayı korkutan bir senaryonun gündeme gelmesine neden oldu: Dünya ticareti benzeri görülmemiş bir dar boğaza sıkışabilir.
DÜNYA DARBOĞAZA GİRDİ
Bölgenin en önemli petrol üreticisi olan Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı geçtiğimiz ay son 13 yılın en düşük seviyesine geriledi.
Dünyanın en işlek iki boğazının İran'ın eline geçmesi ve alternatif boru hattının vurulması, petrolün varil fiyatının 110 dolara yükselmesine sebep oldu. ABD iç piyasa standardı olan WTI petrolü 104 doları gördü.
Gelgelelim ne ABD ne de Suudi Arabistan henüz Husileri etkisiz hale getirecek bir askeri müdahalede bulunamadı.
Körfez ülkeleri ise etkisiz kalan ABD'nin gölgesinde, İran ile Hürmüz Boğazı'nı açmak için masaya oturmak zorunda kaldı.
ABD YETERSİZ KALDI
ABD, Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri askeri eskortla sağlamaya çalışıyor, ancak gemileri koruyamıyor.
The Financial Times haberine göre ABD, yüzlerce gemiye "sadece sabah ve akşam belli saatlerde boğazı kullanma" emri verdi. Bu saatler dışında İran saldırılarına karşı koruma sağlayamacaklarını belirtti.
Nitekim Suudi Arabistan lider Muhammed bin Selman da Trump'ı, Husileri vurması yönünde ikna etmeye çalıştı ancak çabaları karşılıksız kaldı.
Bu durum zaten çift rakama inen Boğaz geçişleri daha da azalttı. ABD'nin bölgedeki üslerinin de İran saldırılarıyla milyarlarca dolarlık hasar alması, ABD etkisini azalttı.
Temmuz ve Ağustos aylarında bölgede en az 23 gemi vuruldu. Şubat ayı sonunda başlayan savaştan bu yana Orta Doğu sularında en az 22 denizci hayatını kaybetti.
İRAN'LA MASAYA OTURUYORLAR
Cuma günü yapılan açıklamada Husi silahlı kuvvetleri, Suudi Arabistan'a karşı kazanımlarından övündü,, "Suudi gemileri haricindeki tüm şirketler için deniz seyrüseferinin güvenli olduğunu" ilan etti.
Bu durum, Körfez ülkeleri ve müttefiklerini Husilerin arkasındaki güç olarak görülen İran ile masaya oturmaya zorladı.
The Financial Times ve Bloomberg'in haberi göre Körfez ülkeleri ve İran, Umman'da gelecek pazartesi masaya oturacak.
Masada, Suudi Arabistan, Bahreyn, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve ev sahibi Umman bulunacak. Amaç ise Hürmüz Boğazı'nı açacak bir anlaşma yapmak.
Durum, Suudi Arabistan'ın müttefiki Pakistan'ın da askeri müdahalede bulunmamasıyla İran'a ve örgütlerine karşı askeri müdalenin yetersiz kaldığı izlenimini verdi.
Hürmüz Boğazı'na alternatif olan Doğu-Batı boru hattının kapanması, Babülmendep Boğazı'nın kontrolünün Husilere geçmesi ve ABD'nin sessizliği, bölgedeki dinamikleri tamamen değiştirdi.
Şimdi dünya, ekonomik darboğaz ile İran ile anlaşma arasında kalmış durumda. Durumun askeri müdahaleyle çözülüp çözülemeyeceği ise belirsiz.
