Dünya genelinde saatlerin senkronizasyonunda temel referans kabul edilen Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC), 20 Mayıs 2027 tarihinden itibaren köklü bir yapısal değişikliğe gidiyor. Fransa'nın Versay kentinde düzenlenen Ağırlık ve Ölçüler Genel Konferansı'nda (CGPM) kabul edilen karara göre, atomik saatler ile Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü arasındaki farkı dengelemek için uygulanan "artık saniye" ekleme işlemine resmen son veriliyor.
DÜNYA SAATİ NEDEN DEĞİŞTİRİLİYOR?
Uluslararası zaman ölçümünde iki ana mekanizma bulunuyor. Bunlardan ilki yüksek hassasiyete sahip atom saatleriyle belirlenen UTC, diğeri ise Dünya'nın dönüş hareketini esas alan astronomik zaman olarak tanımlanıyor. Gezegenin dönüş hızının gelgit kuvvetleri ve jeofiziksel etkenler nedeniyle sabit kalmaması, iki zaman sistemi arasında zamanla mikrosaniyelik sapmalara yol açıyor.
Bu sapmaları eşitlemek amacıyla 1972 yılından bu yana UTC'ye toplam 27 kez birer saniyelik eklemeler yapıldı ve son ayarlama 2016 yılının sonunda gerçekleştirildi. Son yıllarda Dünya'nın dönme hızında gözlemlenen hızlanma eğilimi ise tarihte ilk kez "negatif artık saniye", yani saatlerden bir saniyenin çıkarılması ihtimalini gündeme getirdi. Bu durumun yaratacağı teknik belirsizlikler, mevcut mekanizmanın terk edilmesinde belirleyici rol oynadı.
GÜNLÜK YAŞAM NASIL ETKİLENECEK?
İnternet sunucuları, uydu navigasyon sistemleri, telekomünikasyon ağları ve elektrik şebekeleri gibi kritik altyapılar, saliseler düzeyinde hassas zaman senkronizasyonuna ihtiyaç duyuyor. Sisteme periyodik ve kestirilemez aralıklarla bir saniye eklenmesi, geçmişte birçok uluslararası dijital platformda ve sunucu ağında sistemsel kesintilere yol açtı. Ayarlamanın kaldırılmasıyla birlikte teknik hata payının en aza indirilmesi ve veri yönetiminin basitleştirilmesi amaçlanıyor.
Alınan karar bireysel kullanıcıların günlük hayatını doğrudan etkilemeyecek. Akıllı telefonlar, bilgisayarlar veya mekanik saatlerdeki zaman gösterimi değişmeyeceği gibi, uygulamanın ülkelerin mevsimsel yaz veya kış saati düzenlemeleriyle herhangi bir bağlantısı bulunmuyor.
ASTRONOMİK ZAMAN İLE RESMİ SAAT ARASINDAKİ FARK AÇILACAK MI?
Artık saniye uygulamasının kaldırılmasıyla birlikte, resmi saat ile astronomik zaman arasındaki fark kademeli olarak artış gösterecek. Bu farkın yaklaşık 3 bin 600 saniyeye, yani bir saate ulaşmasının son derece uzun bir zaman alacağı ve yakın gelecekte bir tehdit oluşturmadığı kaydediliyor.
Astronomi ve jeodezi gibi yüksek hassasiyet gerektiren bilimsel disiplinlerde uzmanlar Dünya'nın dönüş hareketlerini bağımsız olarak izlemeye devam edecek. Bünyesinde aralarında Almanya, Fransa, ABD, Çin, Japonya ve Birleşik Krallık'ın da bulunduğu 69 üye devlet ve 34 ilişkili üyeyi barındıran Uluslararası Ağırlık ve Ölçü Birimleri Bürosu, yeni sistemle birlikte küresel sanayi ve teknoloji standartlarında uzun vadeli bir istikrar sağlanacağını bildiriyor.
