İngiltere'de University College London Hospital bünyesindeki cerrahlar, canlı yapay zeka yazılımının rehberliğinde gerçekleştirilen dünyadaki ilk beyin ameliyatıyla Rhys Hibbert adlı hastanın beynindeki tümörü çıkardı.
Bedfordshire'da yaşayan, iki çocuk babası ve müşteri hizmetleri müdürü olan 48 yaşındaki Hibbert'ın beyninde tespit edilen 11 milimetrelik kanserli olmayan tümör, hastanın görme yetisini kaybetme riski taşıyordu.
Operasyon sırasında canlı video akışını analiz eden yapay zeka aracı, cerrahlara beynin içindeki gizli ancak kritik damar ve sinirlerden nasıl kaçınacakları konusunda rehberlik ederek tümörün güvenli şekilde temizlenmesine katkı sağladı.
EN TEHLİKELİ AMELİYAT
Yaklaşık 18 ay öncesine kadar sağlıklı bir yaşam süren Hibbert, sabah yürüyüşü sırasında bilincini kaybedip nöbet geçirdi.
Yapılan testlerin yetersiz kalması ardından yapılan taramada hipofiz bezinde tümör tespit edildiğini belirtti.
Kafatası tabanında yer alan ve hormon salgılayan bu organ; beyni besleyen karotis arterlerine ve görmeyi sağlayan optik sinirlere son derece yakın bir konumda bulunuyor.
Burun yoluyla endoskop girilerek yapılan ameliyatta tümör, kemik ve sert zar tabakalarının arkasında yer alıyordu.
Bu tür ameliyatlarda tümörün tamamen çıkarılamama riski yüzde 25 ila 50, beyin besleyen ana damarının yaralanma riski ise yüzde 0,5 ila 2 arasında değişiyor.
Yapay zeka ise, bu yüzde 2'lik riski bile yok etmek için göreve getirildi. Cerrah için bir rehber görevi gören program, ameliyatın başarısında belirleyeci rol oynadı.
YAPAY ZEKA, AMELİYAT REHBERi
Operasyonda yapay zeka aracı, ikinci bir ekranda canlı video akışını inceleyip cerrahi aletleri takip ederek damar ile sinirlerin bulunabileceği alanları ve tümörün çıkarılabileceği en güvenli bölgeleri işaretledi.
Yüzlerce hipofiz bezi ameliyatı videosu ile eğitilen sistem hakkında bilgi veren Profesör Hani Marcus, yazılımın çoğu cerrahın hayatı boyunca görebileceğinden daha fazla operasyonla eğitildiğini ve uzman bir ikinci çift göz gibi hareket ettiğini söyledi.
Aracın yalnızca destek sağladığını ve kontrolün cerrahlarda kaldığını vurgulayan Marcus, uzun vadeli hedeflerinin cerrahlar için ameliyathanede danışabilecekleri bir tür "ChatGPT" geliştirmek olduğunu ekledi.
Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü ile Google tarafından finanse edilen ve laboratuvarda uzun süre test edilen teknoloji için ekibin daha geniş kapsamlı bir klinik çalışma yürüttüğü aktarıldı.
'HİÇ TEREDDÜT ETMEDİM'
Deneme aşamasındaki bu ameliyata katılmayı tereddütsüz kabul ettiğini ifade eden Hibbert, "Hastalar araştırmalara katılmaya hazır olmazsa doktorlar nasıl öğrenebilir ve tıp nasıl ilerleyebilir?" dedi.
Yapay zekanın sağladığı katkıyı değerlendiren Hibbert, "Hasta güvenliği açısından faydasını kesinlikle görebiliyorum.
Kafamızın içinde yol tabelaları yok" ifadelerini kullandı. Operasyon öncesinde çevre görüşünü kaybeden, şiddetli yorgunluk ve baş dönmesi yaşayan Hibbert, ameliyatın ardından durumunun hızla iyileştiğini belirtti.
Operasyonun ardından görme yetisinin düzeldiğini kaydeden Hibbert, "Ameliyattan sonra gözlerimi açtığımda 360 derecelik bir görüşe kavuşmuşum gibi hissettim, bir yıldır bu kadar net görmemiştim. Ayrıca enerjim geri geldi ve ameliyattan önce yaşadığım tüm yan etkiler kayboldu. Bu bana hayatımı geri verdi" açıklamasını yaptı.
Sağlık İnovasyon Bakanı James Frith ise devlet tarafından finanse edilen araştırmalar kapsamında gerçekleşen bu ameliyattan memnuniyet duyduğunu ifade ederek, yapay zekanın uygun koruma tedbirlerine ihtiyaç duyduğunu, güvenliğin her zaman ciddiye alınacağını ve teknolojinin getirdiği fırsatlardan yararlanılacağını belirtti.
