Güney Afrika’daki Premier Madeni'nde yerin yaklaşık 5,5 metre altında çalışan Frederick Wells, kayaya gömülü parlak bir kristal fark etti. Wells’in sıradan bir çakıyla yerinden çıkardığı bu nesne, kısa sürede madencilik dünyasını sarsan tarihi bir keşfe dönüştü.
Tam 3.106 karatlık ağırlığıyla maden ofisine taşınan ve madenin kurucusu Sir Thomas Cullinan’ın adını alan bu taş, dünya üzerinde bugüne kadar bulunmuş mücevher kalitesindeki en büyük işlenmemiş elmas olarak kayıtlara geçti.
PAHALI BİR MUAMMA VE BARIŞ HEDİYESİ
Boyutları yaklaşık 10,1 cm uzunluk, 6,35 cm genişlik ve 5,9 cm derinlik olan elmas, olağanüstü berraklığı ve mavi-beyaz ışıltısıyla göz dolduruyordu ancak bu büyüklük, eşi görülmemiş bir sorunu da beraberinde getirdi: Taşa değerini ödeyebilecek bir alıcı bulmak neredeyse imkansızdı.
Bir süre alıcı bekleyen dev elmas, 1899–1902 Güney Afrika Savaşları'nın ardından Transvaal hükümeti tarafından satın alındı. Hükümet, Britanya ile ilişkileri onarmak ve kalıcı bir barış zemini oluşturmak amacıyla taşı 1907 yılında İngiltere Kralı VII. Edward’a hediye etti.
BÜYÜK SAHTEKARLIK OPERASYONU
Değeri paha biçilemeyen bu hazinenin Londra’ya taşınması ise tarihin en ilginç lojistik operasyonlarından birine sahne oldu. Olası bir soygunu önlemek amacıyla hazırlanan replika bir taş, dedektiflerin sıkı koruması altında gemiyle sevk edilirken; gerçek Cullinan Elması, dikkat çekmemesi için sigortalı sıradan bir posta paketi içinde gönderildi.
Güvenle Londra'ya varan taş, Kral VII. Edward tarafından dönemin en ünlü elmas kesim uzmanları olan Amsterdam’daki Asscher firmasına teslim edildi. Yeri doldurulamaz bir taşı kesmek muazzam bir risk barındırıyordu. Nitekim ustaların yarık açmak için dört gün uğraştığı ilk darbede elmas sağlam kaldı ancak kullanılan çelik bıçak kırıldı.
İkinci denemede başarıyla yarılan taştan, üç ustanın günde yaklaşık 14 saatlik mesaisiyle sekiz ay süren titiz çalışmalar sonucunda 9 büyük parça ve 97 küçük pırlanta elde edildi.
MONARŞİNİN MERKEZİNDE YAŞAYAN BİR MİRAS
Kesilen parçaların en büyüğü olan 530,2 karatlık armut kesim "Büyük Afrika Yıldızı" (Cullinan I), VII. Edward’ın ölümünün ardından tahta geçen V. George tarafından Britanya’nın Haçlı Hükümdarlık Asası’na yerleştirildi. İkinci büyük parça olan "Küçük Afrika Yıldızı" (Cullinan II) ise İmparatorluk Tacı'ndaki yerini aldı. Diğer parçalar da kraliyet mücevher koleksiyonunun seçkin aksesuarlarına dağıtıldı.
Bugün Londra Kulesi’nde sergilenen ve 1661'den bu yana taç giyme törenlerinde kullanılan kraliyet sembollerini süsleyen Cullinan, tek bir taş olarak kalmasa da bir asrı aşkın süredir ihtişamıyla monarşinin kalbinde yer almaya devam ediyor.
